وبلاگ

تاثير تلویزیون بر مغز کودکان زیر دوسال

یکی از چالش‌هایی که امروزه با آن بسیار مواجه می‌شویم این است که متاسفانه بسیاری از پدرها و مادرها برای اینکه برای کودک زیر دوسال خود یک سرگرمی بوجود بیاورند، دراختیار آنها صفحات دیجیتالی اعم از گوشی و تلویزیون قرار می‌دهند و ساعت‌های بسیاری آنها را به حال خود رها می‌کنند.

تاثير تلویزیون بر مغز کودکان زیر دوسال - باشگاه مغز و حافظهحال آنکه تماشای این صفحات به هر میزانی در طول روز برای کودکان زیر دوسال ممنوع است. به همین خاطر تصمیم گرفتیم تا در باشگاه مغز و حافظه یک مقاله را به این مهم اختصاص دهیم.

تلویزیون و تاثیر آن برماده سفید مغز

یکی از مهم‌ترین بخش‌های ساختار مغز انسان، ماده خاکستری و ماده سفید هستند. ماده خاکستری بیش از ۴۰ درصد از کل مغز انسان را تشکیل داده است. نورون‌ها و سیگنال‌های عصبی درون ماده خاکستری ایجاد می‌شوند و درواقع اکثر پردازش‌های مغز انسان توسط ماده خاکستری صورت می‌گیرد. اما ماده سفید از پروتئین میلین تشکیل شده است که ماده خاکستری را پوشش می‌دهد.

ماده سفید راه ارتباطی سیگنال‌های مغزی است که میان ماده خاکستری قرار می‌گیرد. به این ترتیب هر چه قدر میزان و کیفیت ماده سفید بیشتر باشد، مهارت‌های یادگیری، محاسباتی و پردازشی مغز سریع‌تر انجام می‌شود. در واقع ماده سفید به طور مستقیم به یادگیری و هوش کودکان تاثیر می‌گذارد.

طبق آزمایش‌های انجام شده، نوجوانانی که ماده سفید بیشتر و با کیفیت‌تری داشته باشند، توانایی بیشتری در محاسبات ریاضی دارند. حال در این مطالعات مشخص شد که تماشاي بیش از حد نمایشگر تلفن‌های هوشمند، تبلت‌ها و حتی تلویزیون نیز باعث می‌شود که تولید و کیفیت ماده سفید در کودکان کاهش پیدا کند، به این ترتیب کودکانی که بیشتر با تبلت بازی می‌کنند یا زمان زیادی پای تلویزیون می‌گذرانند، ماده سفید کمتری دارند و به همین دلیل مهارت‌های یادگیری و محاسباتی آن‌ها به شدت کاهش پیدا می‌کند.

رشد مهارت‌های مربوط به زبان، ریاضی، هوش و توانایی‌های شخصی در این کودکان کمتر از همسالان خود است و این موضوع آینده این کودکان را تحت تاثیر قرار خواهد داد.

تاثیرات منفی تلویزیون 

از رایج‌ترین تاثیرات منفی نگاه کردن به تلویزیون و تلفن همراه برای کودکان زیر دو سال، تاخیر در زبان آموزی، کسب توانایی کمتر برای خواندن در زمان مدرسه و صدماتی روی حافظه کوتاه مدت کودک است و حتی باعث مشکلاتی همچون نداشتن توانایی برای تمرکز، توجه و خواب راحت می‌شود. در ضمن حتی روشن بودن تلویزیون و نگاه نکردن مستقیم به آن توسط کودکان زیر دو سال باعث تاخیر در زبان‌آموزی می‌شود.

به طور معمول اگر تلویزیون خاموش باشد، پدر و مادر در ساعت حدود ۹۴۰ کلمه با کودک صحبت می‌کنند اما این میزان با روشن بودن تلویزیون به حدود ۷۷۰ کلمه کاهش می‌یابد و شنیدن کمتر کلمات باعث یادگیری کمتر می‌شود. نگاه کردن تلویزیون در کودکان زیر دو سال باعث اخلال توجه در هفت سالگی و سال‌های شروع مدرسه می‌شود زیرا برنامه‌های تلویزیون دائم در حال تغییر جلب توجه کودک است.

تلویزیون و رشدشناختی

تحقیقات درباره رشد شناختى نشان مى‌دهد که تعامل اجتماعى محرّک مهمى در تکامل آن است. ذهن کودکان از طریق تعامل و ارتباط با دیگران که عقاید و نظرات متفاوتى با آنها ابراز مى‌کنند، رشد مى‌یابد. تعاملات و مبادلات روزمرّه با بزرگسالان و همسالان، کودکان را ترغیب مى‌کند تا دیدگاه خود را مورد آزمون قرار دهند; به عنوان یک فرد شایسته براى مسائل و مشکلات خود راه حلى پیدا کنند و به عنوان عضو یک گروه، طرح‌هایى ارائه دهند. به دلیل آنکه تلویزیون تعامل اجتماعى را کاهش مى‌دهد، بنابراین، مى‌تواند بر رشد شناختى تأثیر منفى داشته باشد

محققین چه می‌گویند؟

قاعده کلی این است که هر چه می‌توانید کودکان را از تلویزیون دور نگه دارید.

تلویزیون رسانه‌ای یک سویه است و تماشاگر در برابر آن صرفاً یک دریافت‌کننده منفعل است. بنابراین وقتی کودک مدام مقابل تلویزیون می‌نشیند، مدارهای مغزی او نیز بر مبنای انفعال شکل می‌گیرند (دروان کودکی مهم‌ترین مقطع زمانی برای شکل‌گیری مدارهای مغزی است). چنین کودکی از خلاقیت و توان یادگیری ذهنی کمتری نسبت به هم سن‌های مشابه خود برخوردار خواهد بود. مغز کودکان دید سه بعدی را با نگاه به اجسام واقعی توسعه می‌دهند. در حالی که تلویزیون اجسام را دو بعدی و تخت به تصویر می‌کشد.

آکادمی طب اطفال آمریکا در آخرین دستورالعمل تربیت کودک ارائه شده توسط این سازمان، مشاهده صفحات نمایشی اعم از تلفن همراه، تبلت، مانیتور و تلویزیون را برای کودکان زیر دو سال به هر میزانی ممنوع کرده است. این تصمیم‌گیری بر اساس جدیدترین تحقیقی است که روان‌شناسان این مرکز روی ذهن کودکان انجام داده‌اند.

برای اجرای این تحقیق از پدر و مادرهایی که داوطلب اجرای این طرح روی کودکان زیر دو سال خود بودند، درخواست شد که مشاهدات خود و میزان ساعت‌های تماشای یک سری دی وی دی توسط فرزندشان را که به آن‌ها داده شده بود، گزارش دهند. کودکان تحت آزمایش هر دو هفته یک بار برای بررسی به آزمایشگاه فرا خوانده می‌شدند و نتیجه قابل تامل بود. طبق این تحقیق، هیچ گزارشی مبنی بر یادگیری کلمات موجود در دی وی دی توسط کودکان وجود نداشت و کودکان در هنگام زبان باز کردن، کلماتی را استفاده می‌کردند که از پدر و مادرها شنیده بودند.

یکی از محققان این تحقیق  درباره این که بیشتر پدر و مادرها می‌گویند که کودک زیر دو سال آن ها به تلویزیون یا تلفن همراه علاقه زیادی دارد، توضیح می‌دهد: «باید بگویم درست است که کودک زیر دو سال به صفحه تلویزیون یا تلفن همراه یا تبلت و … زل می‌زند و خیره می‌ماند و حرکت‌ها و تصاویر و صداها را دنبال می‌کند اما مغزکودک قادر به پردازش تصاویری که می‌بیند، نیست. بنابراین هیچ فایده‌ای برایش ندارد. کودکان زیر دو سال نیازمند لمس کردن و پرت کردن و صدا در آوردن هستند. شاید کودکان بتوانند با صفحه تلفن همراه هم همین کار را انجام بدهند و آن را لمس کنند و به صدا در بیاورند اما باید گفت این کار ارتباطی با دنیای واقعی ندارد و عملا به درد آن‌ها نمی خورد.

محققان دانشگاه کورنل گزارش می‌دهند که رابطه آماری کافی بین تماشای تلویزیون در کودکان زیر سه سال و بیماری اوتیسم وجود دارد. این تحقیقات به این معنی نیست که دلیل ابتلا به اوتیسم پیدا شده است، اما تحقیقات نشان می‌دهد که تماشای تلویزیون می‌تواند باعث تحریک این بیماری در کودکی شود.

نظر پرفسور اسپاک در مورد تلویزیون و کودک و تاثیر آن در رشد تخیل و زبان دو تا سه ساله‌ها:

چیزی که به شدت توصیه می‌کنم از آن استفاده نکنید تلویزیون است. حتی با کیفیت‌ترین برنامه‌های تلویزیونی هم، تخیل کودک را محدود می‌سازند. چون تلویزیون همه کارها را خودش انجام می‌دهد و ضرورتی ندارد که کودک تلاشی بکند.

د کتر کریستاکیس که رییس مرکز بهداشت، رفتار و توسعه کودک در سیاتل است در مورد مغز کودکانی که بیش از اندازه توسط صفحه‌های نمایش تحریک می‌شود می‌گوید:

در حقیقت بچه‌هایی که قبل از سه سالگی زیاد تلویزیون تماشا می‌کنند احتمال دارد در مقایسه با بچه‌هایی که اصلا تلویزیون نگاه نمی‌کنند بیشتر دچار مشکل شوند به این صورت که آن‌ها توانایی کمتری برای تمرکز و توجه روی درس را خواهند داشت.

تاثير تلویزیون بر مغز کودکان زیر دوسال - باشگاه مغز و حافظهروانپزشک کودک ویکتوریا دانکلی در این باره می‌گوید:

به عنوان یک متخصص اطفال مشاهده کردم بسیاری از کودکان به اضطراب بیش از حد، عدم خواب مناسب و سیستم عصبی بیش از حد فعال مبتلا هستند بدون در نظر گرفتن تشخیص‌های تکمیلی از علت این امر این مشکلات با نام سندروم صفحات الکترونیکی  شناخته می‌شوند. این کودکان معمولا حالت برانگیخته و عصبی دارند و نمی‌توانند به خوبی توجه کنند.

تماشای صفحه تلویزیون، تلفن هوشمند یا تبلت، کودکان را خنگ می‌کند

به نقل ازسی ان ان بر اساس مقاله‌ای که به تازگی در مجله انجمن پزشکی آمریکا جاما منتشر شده است، کودکانی که بیش از حد، زمان خود را به بازی با تبلت یا تلفن هوشمند و تماشاي تلویزیون می‌گذرانند، از نظر ذهنی ضعیف‌تر از دیگر کودکان خواهند بود.

انجمن پزشکی آمریکا با مطالعه بر روی ۴۷ کودک ۳ تا ۵ ساله در مهد کودک‌ها، این مقاله را منتشر کرده است. در این آزمایش مطالعاتی، کودکان هر روزه بیش از یک ساعت با تبلت بازی می‌کردند. زمان استفاده یک ساعت به صورت روزانه از تلفن‌های کودک و تبلت‌ها، حداکثر زمان توصیه شده از طرف انجمن پزشکی آمریکا است. پس از گذشت دوره موقت آزمایش، با اسکن مغز این کودکان، مشخص شد که ماده سفید مغز آن‌ها حالت عادی ندارد. درواقع سطح رشد ماده سفید در مغز این کودکان کمتر از دیگر همسالان خود بود.

بلای غیرقابل جبرانی که نمایشگر‌ها بر سر کودکان می‌آورند

کودکان امروزی نسبت به کودکان ۱۰ سال پیش، زمان بسیار بیشتری را پای تلویزیون یا تبلت‌ها می‌گذرانند. نویسنده این تحقیق دکتر هاتون اشاره می‌کند: “این اولین تحقیقاتی است که به ارتباط مستقیم خیره شدن به صفحه نمایش‌ها در کودکان و کاهش قدرت ذهنی‌شان اشاره می‌کند، این اتفاق برای کودکان در سن رشد بسیار خطرناک است، زیرا آن‌ها سرعت رشد ۵ برابری نسبت به یک انسان عادی دارند و هر نوع خلل در این سنین، صدمات غیرقابل جبرانی به همراه دارد. ”

تاثير تلویزیون بر مغز کودکان زیر دوسال - باشگاه مغز و حافظهدکتر هاتون از این که حتی کودکان کمتر از سه سال نیز درگیر نمایشگر‌ها شده‌اند و ساعات طولانی تلویزیون نگاه می‌کنند، ابراز نگرانی کرد. این اتفاق موجب می‌شود تا سرعت پردازش مغز کاهش پیدا کند و کودک اصطلاحا کم هوش باشد. در تصویر زیر مغز اسکن شده یکی از کودکان این آزمایش نشان داده شده است که رنگ آبی نشان دهنده ماده سفید است، طبق تصویر میزان و کیفیت ماده سفید در مغز این کودکان بسیار پایین‌تر از میزان عادی است.

باشگاه مغز و حافظه

نويسنده: منصوره عشقي

اشتراک گذاری:

مطالب زیر را حتما مطالعه کنید

دیدگاهتان را بنویسید