سبد خرید 0

وبلاگ

تقویت حافظه در کودکان

تقویت حافظه در کودکان

حافظه یکی از کارکردهای مهم مغز است. مغز انسان برای داشتن عملکرد بهتر نیاز به تقویت دارد و حافظه هم از این امر مستثنی نیست. برای آنکه حافظه عملکرد خوب و مناسبی داشته باشد و حتی در دوره سالمندی در معرض کمترین آسیب باشد، از همان آغازین سال های زندگی باید حافظه را تقویت کرد. چنانچه به کارکردهای شناختی به ویژه حافظه افراد در سنین کودکی توجه شود، افراد در سنین بالاتر و در سن فعالیت های اجتماعی از عملکرد بهتری برخوردار خواهند بود و دوره سالمندی آرام تر و سالم تری را سپری خواهند کرد.

سالهای اولیه‌ زندگی انسان نقش بسیار حیاتی دارد به ویژه سال های اولیه‌ شروع یادگیری. در این دوره کودکان یاد می‌گیرند که از حافظه‌ خود به نحو مؤثرتری استفاده کنند و مطالب را در حافظه‌ بلندمدتشان ذخیره نمایند. بسیاری از مطالبی که در دوران دبستان یاد می‌گیریم در تمام طول عمر برایمان باقی می‌مانند مثل خواندن، نوشتن، ریاضیات پایه مثل جمع تفریق، ضرب و جدول ضرب، محاسبه‌ محیط و مساحت اشکال و غیره. بیش‌تر این مطالب تا آخر عمر کاربرد دارند و همیشه به یادمان می‌مانند. پس تقویت حافظه‌ کودکان دبستانی بسیار مهم است. تقویت حافظه در دوره کودکی موجب می شود تا افراد در بزرگسالی از توانمندی های بیشتری برخوردار باشند. به عنوان مثال یاد گرفتن اشعار و شعرخوانی در کودکی باعث می شود افراد در بزرگسالی از حافظه کلامی بیشتری برخوردار باشند و یا نقاشی کشیدن در کودکی باعث تقویت حافظه تصویری حتی در بزرگسالی می شود.

برای رسیدن به این مقصود روش های مختلفی برای تقویت حافظه در دوران کودکی وجود دار که عبارتند از:

 تصویر سازی را به کودک بیاموزید

تصویرسازی یکی از ارکان مهم تقویت حافظه، به ویژه در کودکان است. ذهن کودکان بسیار بیشتر از بزرگسالان به تصاویر علاقه دارد و آنها را به خاطر می سپارد. برای اینکه کودک بتواند به راحتی تصویرسازی کند، میتوانید مطالب را به شکل یک داستان درآورید و برای او نقل کنید. همزمان باید از کودک بخواهید که داستان را در ذهنش تجسم کند. تصویرسازی و تجسم تصاویر کمک می کند تا مطالب که به صورت داستان و تصاویر در آمده اند، به خوبی در درون حافظه کودک ثبت شوند. می توانید پس از مدتی که کودک در ساخت تصاویر تبحر پیدا کرد، از او بخواهید تا داستان مربوط به آن را نیز خودش بسازد.

در بازیابی حافظه، تصاویر بیشتر از کلمات به کودکان کمک می کنند. علت این پدیده آن است که مغز تصاویر را در دو سطح مفهومی و دیداری ثبت می کند. مثلا هنگامی که کودک تصویر یک همبرگر را می بیند، هم متوجه معنای آن می شود (سطح مفهومی) و هم ظاهر آن را می بیند (سطح دیداری یا بصری). برای مقایسه می توان گفت زمانی که کودک کلمه همبرگر را می شنود، تنها آن را در سطح مفهومی ثبت می کند و هیچ نشانه دیداری همراه با آن دریافت نمی کند، پس مغز کودک باید برای دسترسی به حافظه کمی بیشتر کار کند.

از رنگ های بیشتری استفاده کنید

حافظه تصویری کودکان حتی از بزرگسالان نیز قویتر است. پس استفاده از رنگ های مختلف در هنگام یادداشت کردن مطالب و یا نت برداری کردن، میتواند به آنها کمک کند تا همه چیز به راحتی درون حافظه آنها قرار بگیرد. چیزی که رنگها را به یک عامل مهم برای تقویت حافظه تبدیل می کند، این نکته است که مغز ما به راحتی مطالبی را که با رنگ های متفاوت دیده و یاد گرفتته ایم از سایر مطالب و همچنین از یکدیگر تمایز می دهد. این ویژگی باعث می شود که این مطالب به راحتی از فیلتر مغز ما عبور کنند و یادگیری و به خاطر سپردن این مطالب بسیار آسان تر باشد. 

کودکان از لحاظ فیزیکی نیز به رنگ ها واکنش نشان می دهند. توضیحی هم که پشت این قضیه وجود دارد این است که نور وارد هیپوتالاموس (که مرکز کنترل اعصاب، ضربان قلب، تنفس است) می شود . طول موج و انرژی هر رنگ متفاوت است و تاثیر مختلفی روی کودکان دارد. حتی نوزادان هم به نور واکنش نشان می دهند، این حقیقت وقتی زردی نوزاد با نور آبی درمان می شود، اثبات می شود.

برای مثال رنگ آبی خلاقیت را بالا می برد و محیط را آرام و خنک جلوه می دهد. نباید از رنگ آبی خیلی هم استفاده بشود چون باعث ایجاد حس افسردگی و تاسف می شود. کودکانی که مشکلات رفتاری دارند با اتاق رنگ آبی می توانند به خوشان آرامش بدهند.

رنگ قرمز رنگ عشق و شور و احساسات عمیق است. در دیوارهای مدرسه می توان از این رنگ در کنار رنگ های دیگر استفاده کرد. اما برای کودکانی که نا آرام و بی قرارند قرمز باعث ایجاد رفتار پرخاشگرایانه در آن ها می شود.

رنگ زرد صد در صد رنگ شادی و خورشید برای کودکان است. زرد رنگی که باعث بر انگیخته شدن قدرت هوش می شود و ایده آل برای استفاده در اتاق کودکان است. زرد روشن کمک به تمرکز و افزایش حافظه می کند. نباید از این رنگ خیلی استفاده بشود چون ممکن است کودک را مضطرب کند.

رنگ سبز رنگ سلامتی و استراحت است و به وفور یافت می شود. رنگ سبز باعث افزایش سرعت خواندن و مطالعه کودکان می شود.

رنگ صورتی رنگ ایده آلی برای کودکان است چرا که ضربان قلب را کاهش می دهد.

همچنین از آنجا که رنگ بنفش توجه کودکان را جلب می کند، این رنگ برای کودکان ایده ال است

بسیاری از موسسات آموزشی از رنگ نارنجی استفاده می کنند، چرا که این رنگ باعث افزایش تفکر و عملکرد بهتر حافظه می شود. اگر در اتاق هایی که برای سنجش کودکان است از رنگ نارنجی استفاده شود، عملکرد آن ها را در آزمون بالا می برد. رنگ نارنجی یک رنگ گرم و دوستانه است و برای بچه ها فوق العاده است.  باعث افزایش اعتماد به نفس و حس استقلال کودکان می شود. این رنگ قدرت ارتباطات و همکاری در کودکان را پرورش می دهد.

یادگیری را جذاب کنید

کودکان زمانی که نسبت به یک موضوع علاقه و ذوق بیشتری داشته باشند، آن را راحت تر و بهتر می آموزند. بنابراین یادگیری را برای کودکتان جذاب تر و شاداب تر کنید.
با توجه به علایق و سلایق کودک، شما می توانید مطالب را با آهنگ و قافیه و شعر برای او توضیح دهید و به او آموزش دهید تا آنها را به همین شکل با خاطر بسپارد. سعی کنید مطالب را در قالبی سرگرم کننده و مثل شعر و بازی به کودکتان آموزش دهید.
برای مثال می توانید با او معلم و شاگرد بازی کنید. در طول این بازی مدام جایتان را با کودک عوض کنید و از او بخواهید که حالا معلم شما شده و به شما چیزهایی که یاد گرفته را آموزش دهد. این کار علاوه بر سرگرم کردن کودک، به ثبت مطالب در حافظه او کمک می کند.

از کودک بخواهید تا نظراتش را بیان کند

سوال پرسیدن از کودک و نظر او را خواستن، بدون شک یک راه مهم برای تقویت حافظه اوست. این کار علاوه بر سنجیدن اینکه
کودک ما تا چه میزان مطالب را یاد گرفته، به او کمک می کند تا روحیه کنجکاوی و قدرت درک خود را نیز به طور ناخودآگاه به چالش بکشد و آن را تقویت کند.  لازم است بدانید کودکان کنجکاو در درک و فهمیدن مسائل مختلف بسیار بهتر از سایر کودکان 
عمل می کنند.

تقویت حافظه کودکان با رفع استرس

استرس مانع حرکت سیال اطلاعات به بخش جلوی مغز می شود. در این بخش از مغز حافظه بلند مدت شکل می گیرد. پس باید قبل از آموزش کودکان اقداماتی مانند کاهش فشار روانی و استرس را انجام داد. در این زمینه می توان با موسیقی های شاد و کودکانه، بازی های ساده و شاد و شعرهای کودکانه نکات لازم را به کودکان آموزش و از طرفی استرس را کاهش داد. با کاهش استرس میزان یادگیری کودکان بیشتر خواهد شد.

قدرت تمرکز در تقویت حافظه کودکان

با افزایش قدرت تمرکز و توجه، سرعت یادگیری افزایش پیدا می کند و مطالب و موضوعات در مغز ثبت می شود و در حافظه بلند مدت فرد قرار می گیرد.  در مورد کودکان، با کمک گرفتن از ابزارهای کمک آموزشی نظیر فیلم های آموزشی، معما، پرسش و پاسخ و بازی های فکری می توان حس کنجکاوی را در آنان تحریک کرد. این کار باعث جلب توجه و تمرکز کودکان خواهد شد و باعث ایجاد حس پرسشگری در آنها می شود. از این طریق میزان تمرکز آنها افزایش پیدا می کند و مطالب آموزشی در حافظه بلند مدت آنها ثبت خواهد شد.

نقش تشویق در تقویت حافظه کودکان

تشویق کودکان باعث شکوفا شدن استعدادهای آنان می شود. تشویق استعدادها و توانایی های کودک و توجه به برداشت ها و تفسیرهای او می تواند دامنه فکر او را گسترده تر کند، در نتیجه قدرت تجزیه و تحلیل در مغز کودک افزایش می یابد و این مسئله در بازیابی و فرخوانی اطلاعات از حافظه تاثیر زیادی دارد به ویژه آنکه حافظه بلند مدت به شکل عجیبی تقویت می شود و کودک تفکر و اندیشیدن را یاد می گیرد.

پیوند اطلاعات در حافظه کودکان

ایجاد ارتباط بین آموخته های کودک از جمله نکات مهمی است که منجر به تقویت حافظه کودکان می شود. اطلاعات جدید برای ماندگاری و تثبیت در حافظه بلند مدت نیاز به ارتباط با آموزه ها و تجارب گذشته دارند. بنابراین در آموزش کودکان، مربیان سعی می کنند بین اطلاعات جدید و آموخته های قدیمی ارتباط منطقی برقرار سازند و به هم پیوند دهند.

انجام تدابیری برای انتقال اطلاعات به حافظه بلندمدت

برای تشکیل حافظه دائمی، کودکان اطلاعات وارد شده به حافظه بلندمدت را به سطح بالاتری از فعالیت‌های ذهنی و مغزی انتقال می‌دهند. برای این کار فعالیت‌هایی از جانب کودک صورت می‌گیرد که دلالت بر حرکت اطلاعات به سوی ماندگاری در حافظه دائمی دارد. مثلا زمانی که کودک شما از مطلبی که آموخته است خلاصه‌برداری می‌کند؛ به ویژه زمانی که این خلاصه‌برداری به زبان و روش خود او صورت می‌گیرد، یعنی اطلاعات در مغز او ثبت شده است. با در نظر گرفتن مدل یادگیری هر کودک می‌توان از کمک ابزارهایی مانند موسیقی، اشکال، حرکات موزون و متحرک و کتاب‌های مصور استفاده کرد. فقط باید دقت کرد یادگیری کودک در چه دسته‌ای از مدل‌های یادگیری قرار دارد. یادگیری در برخی از افراد از طریق دیداری یا در اصطلاح به شکل بصری صورت می‌گیرد و این مورد برای برخی دیگر به شکل شنیداری است. اما مناسب است که برای تقویت حافظه کودکان تمام حواس پنج گانه آنها را به کار گرفت. مثل حس لامسه برای درک زبری، درشتی و لطافت اجسام و یا حس بویایی و چشایی برای درک و محفوظ ماندن انواع بو و مزه در حافظه بلند مدت کودک.

 تکرار، تکرار و تکرار

ما حس‌های پنج‌ گانه متفاوتی داریم و اطلاعاتی که از طریق هر کدام از این حواس دریافت می‌کنیم در قسمت مختص به همان حس در مغز ثبت می‌شود. پس برای آموزش کودکان باید تلاش کنید تا تمام این حواس را به دقت وادارید. فعالیت‌های مختلف موجب می‌شوند مغز اطلاعات کسب شده از تحریک هر حس را در بخش‌های گوناگون ذخیره کند، در این صورت مغز کودک شما مسیرهای چندگانه‌ای به سمت حافظه می‌سازد که کار بازیابی و تازه‌سازی اطلاعات را مؤثرتر و سریع‌تر می‌کنند. این مدارهای ارتباطی شکل گرفته، که به اطلاعات موجود در حافظه می‌رسند، با تکرار و تمرین بیشتر، قوی‌تر می‌شوند. پس بهره‌گیری از عناصر حسی مختلف و تکرار و تمرین با استفاده از آن‌ها باعث بازیابی اطلاعات در حافظه و تقویت حافظه کودکان می‌شود.

استفاده از زمان استراحت کودکان به منظور یادگیری آنها

برای تقویت حافظه ، مغز به پروتئین و هم‌چنین کمکِ انتقال‌دهنده‌های عصبی نیاز دارد. توجه و تمرکز مغز به سرعت و در حدود ۱۰ دقیقه پس از مواجهه با اطلاعات جدید تخلیه و صفر می‌شود. با ایجاد فواصل مناسب به مغز برای تغییر از حالت یادگیری به وضعیت یادگیری مجدد کمک می‌کنید. در این صورت، مغز زمانی برای به‌کارگیری مواد ‌شیمیایی برای بازساخت عملیات حافظه مهیا می‌کند. این استراحت و فاصله می‌تواند به شکل استفاده از موسیقی و بازی‌های ساده باشد. بعد از گذشت دقایقی، مغز هوشیاری و اطلاعات لازم برای ذخیره اطلاعات را در حافظه کسب می‌کند.

تقویت حافظه کودکان نقش مهمی در یادگیری و سرعت انتقال آن‌ها دارد. با توجه به موارد عنوان شده در متن می‌توان گام‌های مؤثری در این راه برداشت و با لذت‌بخش کردن آموزش و توجه به ساختار مغز و عمل‌کرد حافظه کودک و شیوه درست تربیتی و آموزشی، کودکانی سالم و توانا پرورش داد.

0 0 vote
Article Rating
اشتراک گذاری:

مطالب زیر را حتما مطالعه کنید

اشتراک در
اطلاع از
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments