سبد خرید 0

وبلاگ

تصویرسازی ذهنی و تقویت حافظه

قصه‌های شب رادیو برای من خیلی خاطره‌انگیز هست. وقتی صدای بازیگران را می‌شنیدم درباره شخصیت‌های داستان تصویرسازی می‌کردم و این امر باعث می‌شد تا آن قصه در ذهنم بهتر بماند و بهتر بتوانم آن را برای کسی تعریف کنم. در این مقاله از باشگاه مغز و حافظه به بررسی تصویرسازی ذهنی و تقویت حافظه می‌پردازیم با ما همراه باشید.

تصویرسازی ذهنی

تصویرسازی ذهنی یکی از روش‌های قدرتمند در تقویت حافظه است. منظور از تصویرسازی ذهنی این است که به هر کلمه یا مفهومی که می‌خواهیم آن را وارد ذهنمان کنیم، تصویری جالب و جاندار بدهیم تا راحت‌تر برای ما قابل حفظ شدن باشد.

به عبارت دیگر، منظور از تصویرسازی, تجسم خود کلمه در ذهن نیست, بلکه ما تصویر موضوعی که به جای کلمه می‌نشیند را در ذهن ایجاد می‌کنیم .به بیان دیگر تصویر ذهنی, عبارت است از یک تجربه ذهنی شبیه به ادراک در غیاب محرک اصلی.

در بازیابی حافظه، تصاویر بیشتر از کلمات به ما کمک می‌کند. علت این پدیده آن است که مغز تصاویر را در دو سطح مفهومی و دیداری ثبت می‌کند. مثلا هنگامی که تصویر یک همبرگر را می‌بینیم، هم متوجه معنای آن می‌شویم (سطح مفهومی) و هم ظاهر آن را می‌بینیم (سطح دیداری یا بصری).

به عبارت بهتر و دقیق‌تر، زمانی که کلمه همبرگر را می‌شنویم، تنها آن را در سطح مفهومی ثبت می‌کنیم و هیچ نشانه دیداری همراه با آن دریافت نمی‌کنیم. پس مغز ما باید برای دسترسی به حافظه، کمی بیشتر کار کند تا متوجه مفهوم یا کلمه مورد نظر بشود.

قدرت نگاره‌ها

برتری تصاویر نسبت به کلمات از دیرباز شناخته شده است. به همین دلیل، بیشتر ابزارها و شگردهای یادیار برای تقویت حافظه از ما می‌خواهند که موضوع مورد یادگیری خود را به تصاویر نیرومند ذهنی تبدیل کنیم.

زیرا تصور می‌شود که این نگاره‌ها همانند تصاویر واقعی، دوام بیشتری در حافظه ما دارند و در دو سطح مفهومی و دیداری در مغز ثبت می‌شوند.

تصاویر ذهنی در پیوند دادن چیزهای گوناگونی که می‌خواهیم به یاد بسپاریم، به ما کمک می‌کنند. براینمونه اگر بخواهیم به خاطر بسپاریم که همسایه‌مان یک کودک نوپا دارد و از طرفی هم عکاس است، می‌توانیم این دو مقوله را در یک تصویر در کنار هم تصور کنیم.

مثلا تصور کنیم که آقای همسایه در حیاط آپارتمان از کودک نو پای خود در حال عکس گرفتن است و یا اینکه کودک او دوربین کوچک پدر را در دست گرفته است و مشغول عکس گرفتن از گل‌های باغچه است.

خوب است بدانیم تصویرسازی ذهنی با فعال کردن قوه تصور و تداعی در انسان باعث فعال کردن دو نیم کره مغز و همچنین درگیر کردن تمام حواس در هنگام مطالعه و یادگیری می‌شود.  از این رو، استفاده از تکنیک‌های تصویرسازی ذهنی در کنار یادگیری کلامی، منجر به ارتقای کیفیت یادگیری و تقویت حافظه خواهد شد.

آزمایشی که بر روی دو گروه انجام شد که یکی از آن گروه‌ها تنها توسط تکرار و دیگری توسط تصویرسازی ذهنی کلمات را حفظ می‌کردند. نتیجه آزمایش نشان داد که میزان بازدهی در گروه اول تنها 30 تا 40 درصد و در گروه دوم 80 تا 90 درصد بود. روش دوم موجب ماندگاری بیشتر کلمات در ذهن افراد شد.

حواس پنج‌گانه و تصویرسازی ذهنی

برای تصویر سازی باید از حواس پنج‌گانه استفاده کنیم. تصویری که می سازیم را باید ببینیم، صدایش را بشنویم، لمسش کنیم، آن را بو کنیم و بچشیم.

برای مثال کلمه‌ای که می‌خواهیم تصویرش را بسازیم “سیب” است. ابتدا تصویر یک سیب را درون ذهن‌مان مجسم می‌کنیم، سپس بوی آن سیب را استشمام می‌کنیم و بعد سیب را با دست‌مان لمس می‌کنیم و در آخر آن را می‌چشیم. این راهی است برای به خاطر سپردن کلمات و یادگیری بهتر.

یکی از راه‌های ایجاد خاطرات نیرومند، شکل دادن تصاویر در ذهن‌مان و غنی کردن آن‌ها با جزئیات حسی از حواس مختلف مانند بویایی، چشایی، لامسه و دیگر حواس پنج‌گانه است.

چگونه تصویر ذهنی بسازیم؟

تصویرسازی ذهنی دو مرحله دارد.

مرحله اول : یافتن یک شباهت یا ارتباط بین مفهومی که قرار است آموخته شود و ارتباط دادن آن با یک مفهوم، واژه یا کد آشنا به ذهن.

مرحله دوم : خلق یک تصویر کاملا صاف و شفاف در ذهن و دیدن چنین تصویری با چشم ذهن به مدت فقط چند ثانیه.

مثال : می خواهیم کلمه  bud ( غنچه ) را یاد بگیریم. مرحله اول این است که در زبان فارسی این کلمه مانند  کلمه باد تلفظ می شود. این شباهت به ما کمک می‌کند که این واژه را به خاطر بسپاریم.

در مرحله دوم باید تصویری از این رابطه در ذهن بسازیم. مثلا می‌توانیم تصور کنیم که هر گاه باد می‌وزد میلیون‌ها غنچه به سمت ما سرازیر می‌شود. باید بوی خوش غنچه را استشمام کنیم. باید زیباترین غنچه ممکن را با چشم ذهن بطور کاملا شفاف ببینیم. حتی می‌توانیم دهان خود را باز کنیم تا باد غنچه را در دهان ما قرار دهد. می‌توانیم برای آن طعم بیافرینیم. می‌توانیم رقص موجی آن را که همراه باد بالا و پایین می‌رود با چشم ذهن ببینیم.

تقویت حافظه

تصویرسازی ذهنی و تقویت حافظه

این شیوه برای کسانی که مجبورند لیست‌های فراوان واژه‌ها را در زمان محدود یاد بگیرند، بهترین است ولی اگر قرار باشد در کلاس مکالمه چنین فعالیتی صورت بگیرد به هیچ وجه نباید از زبان مادری استفاده شود و تمام مراحل تصویرسازی باید به زبان مقصد انجام شود.

تصویر خلق شده در ذهن حاصل تجربه ایست که ناخودآگاه ما آن را ارسال می‌کند. این است که تصویر ذهنی هر کس خاص خود اوست.

نکاتی که باید در جریان تصویرسازی رعایت کنیم.

1- خودتان در تصوير ذهني حضور داشته باشيد، یا فردی هم سن خودتان.

2- تصوير خنده دار و مسخره باشد.

3- تصوير غير طبيعي باشد.

4- تصوير حركت داشته باشد.

5- از رنگ‌هاي غير طبيعي استفاده كنيد. (مثلا : خون آبي راه راه – خورشيد سبز – برف سياه…)

6- از اصل جابجايي استفاده كنيد(مثلا: غذاخوردن با مداد به جاي قاشق )

7- در ساختن تصوير مبالغه كنيد. (خيلي زياد – خيلي بزرگ…)

8- تصوير ذهني را با چشم ذهن واضح و فقط براي چند ثانيه ببينيد.

9- براي يك مفهوم فقط از يك تصوير استفاده كنيد. ( تصویر را عوض نکنید )

10- پشت سر هم تصوير نسازيد. (بين هر دو تصوير كمي تامل كنيد.)

11- ابتدا با كلماتي تصوير بسازيد كه قابل تجسم است، مانند درخت – ماه… و سپس  با كلماتي مانند درد، عقل…

12- حال تصوير ذهني را خودتان بسازيد.

وقتی کلمه ای از یک زبان بیگانه را می‌شنویم، املای آن به خاطرمان نمی‌آید. بلکه سعی می‌کنیم در انبار خاطرات خود به دنبال کلمه‌ای به زبان محلی یا مادری خود پیدا کنیم که هم صدا با آوا و تلفظ آن کلمه خارجی باشد.

برای مثال وقتی می‌شنوید “تمپل” اولین معنایی که در درونی‌ترین لایه‌های حافظه هر ایرانی زنده می‌شود، کلمه تنبل است. اما تمپل تنبل نیست و در زبان انگلیسی به معنای معبد و عبادتگاه است. اینجاست که روش معجزه گر تجسم ذهنی وارد میدان می‌شود و شما را با دنیایی از اعجاب در درون وجود شما روبرو می‌سازد. در این روش به شما تکنیکی آموزش داده می‌شود که به محض شنیدن لغت انگلیسی Temple یک فرد تنبل نشسته در وسط یک معبد مقابل چشمان‌تان ظاهر شود که شما را دعوت به ورود به معبد و انجام مراسمی خاص می‌کند. صحنه‌ها آنقدر واقعی و ارتباطات و پیوندها آنقدر قوی است که محال است ارتباط بین تمپل و معبد هرگز از ذهن شما بیرون رود. به بیان ساده تر از این به بعد تمپل مانند یک لغت فارسی در ذهن شما جای می‌گیرد و بخشی از زبان مادری شما می‌شود.

تکنیک تصویرسازی به ما کمک می‌کند تا بتوانیم هر چه بهتر پدیده‌های مختلف را به خاطر بسپاریم و برای مدتی طولانی در ذهن‌مان باقی بمانند.

 

 

 

 

 

0 0 vote
Article Rating
اشتراک گذاری:

مطالب زیر را حتما مطالعه کنید

اشتراک در
اطلاع از
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments