عوامل آسیب‌رسان به مغز نوزادان

عوامل آسیب‌رسان به مغز نوزادان: مغز بافت و ساختار پيچيده‌اي است که براي تمام موجودات زنده که از چنين ساختار پيچيده‌اي برخوردارند داراي اهميت است. مراقبت از اين ساختار موجب‌ حفظ عملکردها و کارآيي بهتر آن خواهد شد. در مقاله حاضر عواملي که باعث بروز آسيب در مغز نوزادان مي‌شود مورد بررسي قرار مي‌گيرد. براي مطالعه اين مقاله با باشگاه مغز و حافظه همراه باشيد.

عوامل آسیب‌رسان به مغز نوزادان - رویا غندالیآسیب مغزی چيست؟

آسیب مغزی هنگامی اتفاق می‌افتد که مغز فرد به دلیل صدمات ناشی از ضربه به سر مانند سقوط، تصادف رانندگی یا صدمات دیگری مانند سکته مغزی آسیب دیده باشد.

دراین مقاله سعی داریم عواملی که به‌صورت نیروی خارجی و نه به شکل فرو رفتن چیزی در جمجه باعث ایجاد آسیب به مغز نوزادان می‌شود را بررسی کنیم.

 1-سندروم تکان دادن کودک

یکی از عواملی که موجب آسیب به مغز نوزاد می‌شود تکان‌های شدید در نوزادان است. این سندروم که به آن ضربه مغزی آزاری نیز گفته می‌شود، به دلیل بیش از حد تکان دادن کودک کم سن اتفاق می‌افتد.

ماهیچه‌های گردن نوزاد ضعیف است و سرکودک نسبت به بدن او وزن سنگینی دارد، بنابراين تکان دادن شدید نوزاد به مغز او به شدت آسیب می‌زند وباعث پاره شدن مویرگ‌های مغز نوزاد خواهد شد. این حالت اغلب زمانی اتفاق می‌افتدکه کودک شروع به گریه کردن می‌کند و مادر و پدر برای آرام کردن  او از روی خستگی یا عصبانیت شروع به تکان دادن او می‌کنند تا ساکت شود که می‌تواند ضایعات غیرقابل جبران به همراه داشته باشد بدون آنکه نشانه ظاهری درآنها مشاهده شود.

همچنین به دلیل ضعف سیستم‌های کنترلی  بدن نوزاد، وقتی نوزاد به بالا پرتاب می‌شود نمی‌تواند به درستی خودش را حس کند و این امر سبب می‌شود عکس العمل مناسبی از خودش بروز ندهد و منجر به هراس کودکان می‌شود و این موقعیت به مغز و روان نوزاد آسیب می‌رساند. به همین دلیل از تکان دادن شدید نوزاد و بالا انداختن و یا پرت کردن او خصوصا در دو سال ابتدایی زندگی‌اش به شدت اجتناب کنید.

2-استرس و اضطراب

استرس به مغز نوزاد و کودک آسیب می‌رساند. نوزاد می‌تواند با شنیدن صدای جیغ و فریاد و قیافه‌های وحشت‌زده بترسد یا زمانی‌که شاهد آزار و اذیت دیگران است وحشت‌زده شود و دچار استرس شود. استرس باعث ترشح هورمون استرس یا کورتیزول در نوزاد می‌شود که درصورت ترشح مداوم روی مغز نوزادان و کودکان تاثیرات مخربی خواهدگذاشت. همچنین ثابت شده است که قرار گرفتن طولانی‌ مدت کودکان در معرض استرس می‌تواند بر رشد شناختی آن‌ها تأثیر بگذارد.

“کاترین لیمپروپولوس” مدیر موسسه توسعه مغز در Children National  در واشنگتن می‌گوید: به نظر می‌رسد سطح سمی اضطراب تاثیر مستقیمی بر نحوه مجسمه‌سازی و سازمان‌دهی مغز جنین دارد. او می‌گوید آنچه مادر باردار تجربه می‌کند، نوزاد متولد نشده نیز تجربه می‌کند.

امروز با استرس‌های مزمن زندگی می‌کنیم که این استرس‌ها باعث می‌شود غده هیپوفیز و غده فوق کلیه با هورمون‌های “مبارزه یا گریز” بدن را غرقاب کند که این مواد شیمایی شامل هورمون استرس يا کورتیزول، توانایی عبور از سد جفت بین مادر و نوزاد را دارند.

همچنین ارتباط بین استرس و رشد مغز جنین به ویژه برای زنانی که در طی همه‌گیری کرونا باردار هستند، نگران‌کننده است زیرا تحقیقات قبلی ما نشان داده استرس برای زنان باردار در دوران کووید 19، دو و حتی سه برابر شده است.

3-کمبود تحریکات مغزی

مغز نوزادان برای رشد مطلوب خود نیاز به تحریکات بیرونی دارد. تجربیات و محرک‌هایی که مغز در اولین مراحل زندگی دریافت می‌کند، چگونگی شکل‌گیری مسیرهای بیولوژیکی را تعیین می‌کند که نه تنها در یادگیری و رفتار تأثیر می‌گذارد، بلکه بر سلامت عمومی در طول زندگی نیز تأثیرگذار است.کودکی که ساعت‌ها ساکت است و به دلیل آرام بودن تنها رها می‌شود و یا ساعت‌ها مقابل صفحات دیجیتالی گذاشته می‌شود به دلیل کمبود تحریکات مغزی نمی‌تواند از رشد سالم و لازم مغزی بهره‌مند شود.

 4-ضربه خوردن سر نوزاد

پوست سر نوزاد و استخوان جمجمه آن بسیار نازک است و به مرور زمان و با افزایش سن ضخیم و محکم می‌شود و با کوچک‌ترین ضربه آسیب می‌بیند.کودکان زیر پنج سال به دلیل باز بودن ملاج و اینکه هنوز جمجمه شکل نگرفته نسبت به بزرگترها در برابر ضربه ضعیف‌تر هستند. ایمن‌سازی خانه‌، تاثیر زیادی بر روی حفاظت از نوزاد و کودک شما در برابر ضربه به سر او و دیگر آسیب‌ها دارد. مطمئن شوید نوزاد و کودک شما مکان امنی را برای بازی و کشف در اختیار دارد. صندلی‌های ماشین مخصوص کودک و کمربند ایمنی می‌توانند ازضربه به سر نوزاد در هنگام وقوع تصادف جلوگیری کنند.

5-نرسیدن اکسیژن به مغز نوزاد

هر سال 15 میلیون نوزاد به‌طور زودرس یعنی قبل از 37 هفته بارداری  متولد می‌شوند. هنگامی‌که یک نوزاد به‌طور نارس به دنیا می‌آید مرکز تنفس او در مغز اغلب نمی‌تواند سیگنال تنفس ایجاد کند، درنتیجه کاهش سطح اکسیژن یا هیپوکسی در مغز ظاهر می‌شود. مطالعه‌ای در نشریه neuroscience منتشر شده که نشان می‌دهد حتی یک وقفه سی ثانیه‌ای درانتقال اکسیژن به مغز کافی است تا کارکرد و ساختار ناحیه‌ای از مغز به نام هیپوکامپ که در یادگیری و حافظه نقش حیاتی دارد را به‌صورت دائمی دچار اختلال کند. نوزادان زودرس در بخش مراقبت‌های ویژه ممکن است هر هفته تا600 دوره هیپوکسی را به‌صورت کوتاه مدت اما تاثیرگذار تجربه کنند. درنتیجه بیش از یک سوم از کودکانی که از تولد زودرس جان سالم به در برده‌اند احتمالا مغزهای کوچک‌تری در مقایسه با نوزادان سالم خواهند داشت. این اتفاق می‌تواند خطر بروز چالش‌های رشدی عصبی بلند مدت را به‌صورت معنی‌داری افزایش دهد که یادگیری، حافظه، توجه و رفتار را تحت تاثیر قرار می‌دهند.

6-مننژیت در نوزادان

مننژ پرده یا غشایی است که روی بافت مغز و طناب نخاعی را پوشانده و درحدفاصل بین استخوان جمجمه و مغز یا بین مهره‌ها و نخاع قرار گرفته است.گاهی این پرده به علت برخی عفونت‌ها و ویروس‌ها یا دیگر عوامل دچار مشکلاتی شده و ملتهب می‌شود. اگر این التهاب یا مننژیت در 2 تا 3 ماهگی نوزاد رخ دهد، مننژیت نوزادی نام می‌گیرد.

در برخی موارد نوزادان در همان ابتدای تولد و درست بعد از زایمان به مننژیت مبتلا می‌شوند.گاهی اوقات والدین مننژیت بعد از زایمان را به عفونت بیمارستانی و اتاق عمل ربط می‌دهند در حالی‌که مننژیت در نوزادان تازه متولد شده اغلب از مادر به آنها منتقل می‌شود. انتقال عفونت از مادر به فرزند در دوران بارداری امر محتملی است و باعث می‌شود عامل مننژیت عفونی در دوران جنینی از مادر به کودک منتقل شود و در بدن نوزاد بماند و بعد از زایمان و در بعد از تولد خودش را بروز دهد.

عوامل آسیب‌رسان به مغز نوزادان - رویا غندالی

7- مسمومیت با آب در نوزادان

پزشکان می‌گویند که به نوزادان زیر شش ماه نباید آب بدهید زیرا دریافت زیاد آب آنها را در خطر عارضه‌ای بالقوه مرگبار به نام مسمومیت با آب قرار می‌دهد. مقدار زیاد آب در بدن کودک شما تعادل الکترولیت‌ها را مختل می‌کند و می‌تواند منجر به تغییر فعالیت مغز شود. این حالت ممکن است باعث تحریک‌پذیری یا ایجاد لرز در نوزادان شود.

کلیه نوزادان هنوز بالغ نشده است. دادن مقادیر بیش از حد آب باعث می‌شود که آنها املاح سدیم را به همراه زیادی آب از کلیه دفع کنند. از دست دادن سدیم و کاهش میزان زیاد از حد طبیعی در بدن می‌تواند بر فعالیت مغز اثر بگذارد به‌طوریکه اولین علائم مسمومیت با آب شامل تحریک‌پذیری، خواب‌آلودگی و سایر تغییرات روانی است.

نویسنده: منصوره عشقی

اشتراک گذاری:

مطالب زیر را حتما مطالعه کنید

دیدگاهتان را بنویسید