عملکردهای شناختی مغز: حل مسئله

حل مسئله به عنوان يکی از مهارت‌های اصلی زندگی انسان و روشی برای درک بهتر مسائلی است که در محیط اطراف‌مان اتفاق می‌افتند. ما همچنین از حل مسئله برای شناسایی مواردی که می‌خواهیم تغییر دهیم استفاده و سپس کارهایی که باید انجام شود را برای ایجاد نتیجه مطلوب مشخص می‌کنیم.

عملکردهای شناختی مغز: حل مسئله - باشگاه مغزمهارت حل مسئله به ما کمک مي‌کند تا براي حل مشکلات زندگي چاره‌جويي بهتری داشته باشيم. براي آشنايي با روش‌هاي بهبود و تقويت مهارت حل مسئله با باشگاه مغز و حافظه همراه باشيد.

رويکرد شما به مشکلات زندگي‌تان چيست؟

توانایی و مهارت حل مسئله به افراد کمک می‌کند تا مشکلاتی را که در زندگی آن‌ها رخ داده است برطرف و از این چالش‌ها به عنوان یک فرصت برای شکوفایی استعدادها و شناسايي بهتر ظرفيت‌هاي خود استفاده کنند و ذهنی خلاق و ایده‌پرداز داشته باشند.

هنگام بروز مسئله، همه افراد به یک شکل با آن‌ مقابله نمی‌کنند و فرآیند حل مسئله برای افراد مختلف، متفاوت است. بعضی از افراد با بروز احساسات قوی و شدید مانند سیگار کشیدن و مصرف مواد مخدر، به مسئله واکنش نشان می‌دهند؛ که این کار مانع از تصمیم‌گیری عقلانی می‌شود. به این نوع روش حل مساله، واکنش ناسازگار می‌گوییم که یک روش حل مساله نادرست است.

برخی افراد هنگام برخورد با مسئله سکوت می‌کنند و آن را حل نشدنی می‌پندارند و در مقابل مسئله به‌وجود آمده منفعل هستند که این نوع واکنش را هیجان‌مدار یا سازگارانه می‌نامیم.

بعضی افراد نیز با تلاش و کوشش، برنامه‌ریزی، جمع‌آوری اطلاعات و مشورت به همراه صبر و حوصله با مسائل مقابله می‌کنند که این دسته از افراد را در گروه مقابله مسئله‌مدار قرار می‌دهند. این نوع مقابله، یک نوع مهارت است، که با یادگیری آن می‌توانیم مسئله‌ها را به شکل بهتری حل کنیم.

افرادي که در گروه مقابله مسئله‌مدار قرار دارند افرادي هستند که تکنيک‌ و روش‌هاي مقابله با مسئله و حل آن را به خوبي مي‌دانند و در به‌کارگيري اين روش‌ها در زمان لازم دقت مي‌کنند.

راه‌کارهاي بهبود مهارت‌ حل مسئله‌

با یادگیری فنون حل مسئله، می‌توان مهارت حل مسئله را تقویت کرد. با تقویت این مهارت‌ها، هنگام بروز مشکلات اعتمادبه‌نفس بیشتری برای حل آن‌ها داریم.

1- خود را از مشکل جدا کنید

خودتان را جزئی از مشکل به حساب نیاورید و تصور نکنید که قادر به حل مسئله نیستید. مشکل را به‌عنوان دشمنی ببینید که باید آن را شکست دهید.

2- آن را به‌صورت جزئی تجزیه‌و‌تحلیل کنید، نه به‌طور کلی

مشکل را به ‌عنوان یک واحد بزرگ که باید برطرف شود، مشاهده نکنید زیرا این طرز تفکر ممکن است مانع تلاش شما برای رفع آن شود. در عوض، آن را به قسمت‌هایی تقسیم و قدم‌به‌قدم آن را حل کنید. حتی می‌توانید قسمت‌ها را به بخش‌های دیگری نیز تقسیم کنید. قطعات کوچکی که حل می‌کنید، مثل یک پازل کنار هم قرار می‌گیرند.

3- تحقیق کنید

با دقت تحقیق‌کردن، به شما کمک می‌کند تا هسته اصلی مشکل را مشخص کنید. به عبارت دیگر، به شما امکان می‌دهد تا به‌ علت مشکل، دسترسی پیدا کنید. اگر علت واقعی مشکل مشخص شود، حل خود مسئله نیز آسان‌تر خواهد شد.

4- پذیرای پیشنهادها باشید

کمک‌های دیگران می‌توانند بسیار مفید باشند. با استفاده از پیشنهاد دیگران، در زمان جست‌وجو برای هر قسمت از اطلاعات موردنیاز، صرفه‌جویی کنید.

5- به دنبال موقعیت‌هایی برای حل مسائل بگردید

با قرار دادن خودتان در موقعیت‌هایی جدید، فرصت‌هایی را برای حل مسئله برای خودتان فراهم می‌کنید.

6- با آمادگی در برابر مشکلات مهارت حل مسئله خود را افزایش دهید

تمرین و نقش بازی کردن، ابزارهایی مفید برای یادگیری مهارت‌های حل مسئله هستند. می‌توانید کتاب‌ها ، مقالات و فيلم‌هاي آموزشي متعددی را درمورد حل مسئله در اینترنت پیدا کنید. روش‌های خود را برای حل مسئله مشخص و بررسی کنید که آیا این راه‌حل‌ها اجرایی هستند یا خیر.

7- دیگران را در حین حل مسئله مشاهده کنید

ممکن است در اطراف خود افرادي را مشاهده کنيد که در حل مسائل مربوط به زندگي خود ماهرند و توانايي لازم را دارند. مشاهده‌ این افراد در حین حل مسائل مهارت‌های شما را بهبود می‌بخشد. در صورت امکان، از افراد با‌تجربه‌تر از خود اجازه بخواهید که ایشان را در حین حل مسئله مشاهده کنید. طرح سؤالات مرتبط کمک شایانی به اجرای این مشاهدات در زندگي‌تان می‌کند.

8- به‌جای مشکل، روی راه‌حل آن متمرکز شوید

دانشمندان علوم اعصاب، ثابت کرده‌اند که اگر روی مشکل متمرکز شوید، مغز شما نمی‌تواند راه‌حلی پیدا کند. این امر به این دلیل است که وقتی روی مشکل تمرکز می‌کنید، مغز را با انبوهی از افکار و احساسات منفی تغذیه می‌کنید که راه‌حل‌های بالقوه را مسدود می‌کنند.

این بدان معنا نیست که مسئله را نادیده بگیرید، در عوض سعی کنید آرام باشید. این کمک می‌کند تا ابتدا مشکل را بشناسید، سپس تمرکز خود را کاملا روی یک ذهنیت راه‌حل‌محور قرار دهید تا به جواب برسید، نه اینکه بخواهید با سوالاتی مثل «چه اشتباهی رخ داده است» و «چه کسی مقصر است»، وقت خود را هدر دهید.

9- با استفاده از روش «۵ چرا» مسئله را به‌روشنی تعریف کنید

تکنیک ۵ چرا، یکی از چارچوب‌های حل مسئله و مهارت حل مسئله است که به شما کمک می‌کند تا به ریشه مشکل برسید و مهارت حل مسئله را در خودتان تقویت کنید.

با تکرار سؤال «چرا» درمورد هر مشکلی، می‌توانید علت اصلی آن را کشف کنید و این‌گونه یک بار و برای همیشه بهترین راه‌حل را برای مقابله با ریشه مشکل پیدا کنید؛ البته این موضوع می‌تواند عمیق‌تر از آن باشد که فقط ۵ بار بپرسیم “چرا”.

به‌عنوان مثال:

اگر مشکل «همیشه با تاخير شروع کردن کار روزانه» است، روش ۵ چرا به شرح زیر خواهد بود:

  1. چرا کارم را با تاخير شروع کردم؟ چون من همیشه زنگ ساعت را خاموش می‌کنم و دوست دارم بیشتر بخوابم.
  2. چرا می‌خواهم بیشتر بخوابم؟ چون صبح‌‌ها احساس خستگی مي‌کنم.
  3. چرا صبح‌ها‌ خسته هستم؟ چون شب‌ قبل دیر خوابیدم.
  4. چرا دیر خوابیدم؟ چون بعد از نوشیدن قهوه، احساس خستگی نمی‌کردم و فقط فیس بوک و صفحات مجازی را می‌گشتم.
  5. چرا قهوه نوشیدم؟ چون بعدازظهر در محل کار خوابم گرفته بود، به این دلیل که شب گذشته خواب کافی نداشتم.

بنابراین همان‌ طور که مشاهده می‌کنید اگر تلاش نکرده بودید تا ریشه مشکل را پیدا کنید، ممکن بود فقط چند بار دیگر زنگ ساعت را تنظیم کنید تا هنگام صبح،‌ هر ۵ دقیقه یک بار زنگ بزند. اما در حقیقت مشکلی که شما باید حل کنید این است که شب‌ها ساعات طولانی در فیس‌بوک و صفحات مجازی دیگر گشت‌وگذار نکنید تا در طول روز انرژی بیشتری داشته باشید و حتی دیگر به قهوه هم نیازی نداشته باشید.

10- با بازی‌ها و پازل‌های فکری و منطقی مغزتان را به کار بیاندازید

استراتژی برنده در هنگام بازی شطرنج، سودوکو، مکعب روبیک، یا دیگر بازی‌های فکری این است که بازی یا مسئله را به صورت برعکس و به عقب حل کنید، نه جلو. همین استراتژی‌ را می‌توان به وضعیت‌های فکر کردن استراتژیک در زندگی واقعی اعمال کرد.

برای قدرتمند کردن ماهیچه‌های مغزی (منظور تفکر) و توسعه‌ تکنیک‌های جدید حل مشکل، بازی‌ها و پازل‌های فکری و منطقی بیشتری انجام دهید.

11- یک “دفتر ایده‌ها” به همرا خود داشته باشید

تجارب شخصی خود را بنویسید، طرح بکشید و ایده‌هایی را در همه‌ زمان‌ها و حالات کاوش کنید. حل کردن مشکلات با مرتب کردن افکارتان بر روی کاغذ و سپس بررسی کردن آنها به صورت عینی، راحت‌تر از آن است که همه‌ افکارتان در مغزتان گیر کرده باشد. نوشتن ايده‌ها و راه‌حل‌ها به ما کمک مي‌کند تا استراتژی‌های بهتری براي مهارت حل مسئله فراهم کنيم.

12- در یوگا شرکت کنید

ثابت شده‌ است که ترکیب قدرتمند آگاهی بدنی، نفس کشیدن، و مدیتیشن (اندیشیدن) که در هنگام یوگا مورد نیاز است، باعث افزایش چشمگیر امتیاز ارزیابی‌های شناختی و بهبود مهارت حل مسئله می‌شود.

13- از نقشه‌های ذهنی برای مجسم کردن مشکل استفاده کنید

نقشه‌های فکری، که تصویری لحظه‌ای از مشکل و راه‌حل‌های احتمالی آن است، می‌تواند به متمرکز کردن ذهن، برانگیختن مغز و بالا بردن ظرفیت برای فکر کردن خلاقانه کمک کند و ایده‌ها و راه‌حل‌های بیشتری ایجاد کند.

با قرار دادن مشکل‌تان به عنوان ایده‌ اصلی، یک نقشه‌ ذهنی بکشید. “شاخه‌های اصلی” به آن اضافه کنید که متشکل از دلیل‌های مشکل باشد. از “زیرشاخه‌ها” برای کاوش جزئیات بیشتر استفاده کنید. سپس، یک نقشه‌ ذهنی جداگانه از همه‌ راه‌حل‌های احتمالی به مشکل اصلی درست کنید. “شاخه‌های اصلی” اضافه کنید که نشان دهنده‌ راه‌هایی باشند که می‌توان با آن مشکلات را حل کرد، مانند همکارانی که می‌توانند کمک کنند، تکنیک‌هایی که می‌توانید اعمال کنید و دیگر منابع قابل استفاده.

عملکردهای شناختی مغز: حل مسئله - باشگاه مغز“زیر شاخه‌ها”یی برای کاوش بیشتر جزئیات اضافه کنید. یک شاخه‌ نهایی با مناسب‌ترین راه‌حل برای مشکل اصلی درست کنید. از “زیرشاخه‌ها” برای جزئیات بیشتر استفاده کنید.

با استفاده از این تمرین، می‌توانید ببینید که کدام “شاخه” یا گزینه، عملی‌ترین، صرفه‌جویی کننده در زمان و مقرون به صرفه‌ترین متد حل مشکل است.

مسئله‌ها و مشکلات در زندگی همه افراد وجود دارند، به همین علت همه افراد مجبور هستند که برای حل آن‌ها به دنبال راه حل باشند. با داشتن مهارت‌های حل مسئله می‌توان زودتر به راه حل‌های مناسب رسید. بهترین سن برای یادگیری مهارت‌ها، کودکی و نوجوانی است. بسیاری از متفکران معتقد هستند که هدف هر آموزشی، پرورش استعدادها برای حل مسئله‌های مختلف است. به همین علت والدين در خانه و معلمان در مدرسه وظیفه دارند، تا فرزندان و دانش‌آموزان را با مسئله‌های متفاوت روبه‌رو کنند و این مهارت‌ها را در آن‌ها تقویت کنند.

باشگاه مغز و حافظه

اشتراک گذاری:

مطالب زیر را حتما مطالعه کنید

دیدگاهتان را بنویسید