وبلاگ

عملکردهاي شناختي مغز: حافظه (قسمت 2)

عملکردهاي شناختي مغز: حافظه (قسمت 2)

در این مقاله با عملکردهاي شناختي مغز: حافظه (قسمت 2) با ما همراه باشید. هر فردي براي آن‌ که بتواند امور، مسائل و خاطرات زندگي خود را به خاطر بسپارد. نياز به توانمندي مهمي به نام حافظه دارد. حافظه وسيله‌اي براي نگهداري تجارب قبلي و استخراج اطلاعات در زمان حاضر است. که با سه عمليات مهم رمزگرداني، اندوزش (ذخيره‌سازي) و بازيابي اطلاعات همراه است. در اين مقاله سعي مي‌کنيم. درباره حافظه به عنوان يکي از عملکردهاي شناختي مغز و عمليات مربوط به آن بيشتر بدانيم. با باشگاه مغز و حافظه همراه باشيد.

رمزگرداني در حافظه کوتاه مدت ما

همانطور که در مقاله قبلي گفته شد. حافظه کوتاه مدت يکي از انواع حافظه در انسان است. حافظه کوتاه مدت اطلاعاتی است که هم اکنون به آن‌ها فکر می‌کنیم یا از آن‌ها آگاهی داریم. اطلاعات در  این حافظه تقریباً 20 تا 30 ثانیه ذخیره می‌شوند.

آيا مي‌دانيد وقتي اطلاعات را براي ذخيره و کاربرد موقت رمزگرداني مي‌کنيد. چه رمزي را به کار مي‌گيريد؟ چندين مجموعه شش حرفي، در سرعتي برابر با هر حرف 75/0 ثانيه به صورت ديداري به آزمودني‌ها ارائه شد. حروفي که در فهرست‌هاي مختلف به کار رفت B, C, F, M, N, P, S, T, V, X  بود. آزمودني‌ها مي‌بايست بلافاصله پس از ارائه مجموعه حروف، هر فهرست را با نظمي که ارائه شده بود روي کاغذ بنويسند.

اشتباه‌هاي آزمودني‌ها به رغم اين واقعيت که حروف به صورت ديداري ارائه شد. علت اشتباه‌هاي آنها سر در گمي صوتي بود. به بيان ديگر، به جاي يادآوري حروف، از آزمودني‌ها انتظار مي‌رفت حروف ديگري را که صدايي شبيه حروف درست داشتند، به ياد آورند. به اين ترتيب احتمال مي‌رفت آنها F  را به جاي S و B را به جاي V و مانند اينها اشتباه بگيرند.

گروه ديگري از آزمودني‌ها صرفا به حروف منفرد در يک زمينه سر و صدا گوش دادند. سپس آنها با شنيدن هر حرفي، آن را فورا گزارش کردند. آزمودني‌ها همان الگوي سر در گمي تکليف حافظه ديداري را در تکليف شنيداري نيز نشان دادند. به اين ترتيب به نظر مي‌رسد ما حروف ارائه شده به شيوه ديداري را با توجه به صداي آنها رمزگرداني مي‌کنيم نه با توجه به شکل آنها.

 

عملکردهاي شناختي مغز: حافظه (قسمت 2)- رویا غندالی - باشگاه مغز و حافظه

 

برای مطالعه مقاله عملکردهاي شناختي مغز: حافظه (قسمت 1) کلیک کنید

 

نوعي ديگر از رمزگرداني در حافظه کوتاه مدت ما، رمزگرداني معنايي است. آلن بدلي، دانشمند، پژوهشگر و متخصص بریتانیایی مشهور در حوزه روان‌شناسی شناختی و استاد دانشگاه یورک، مدعي و معتقد است که حافظه کوتاه مدت عمدتا به جاي رمز معنايي متکي بر رمز صوتي است.

او عملکرد آزمودني‌ها در يادآوري فهرست واژه‌هايي را که از نظر صوتي قابل اشتباه شدن هستند، مانند map, cab, mad, man, cap را با فهرست واژه‌هايي که از نظر صوتي متمايز هستند، مانند cow, pit, day, rig, bun مقايسه کرد. او دريافت که عملکرد آزمودني‌ها در حالت ارائه ديداري واژه‌هايي که از نظر صوتي مشابه هستند، خيلي بدتر است.

همچنين آلن بدلي عملکرد آزمودني‌ها در مورد فهرست واژه‌هاي مشابه از نظر معنايي را مانند big, long, large, wide, broad با عملکرد آنها در مورد فهرست واژه‌هاي غير مشابه از نظر معنايي مانند old, foul, late, hot, strong مقايسه کرد.

تفاوت کمي در يادآوري بين دو فهرست وجود داشت. فرض کنيد عملکرد آنها در مورد واژه‌هاي مشابه از نظر معنايي خيلي بدتر بوده باشد. اين بايد نشان دهد که آزمودني‌ها در اثر مشابهت معنايي واژه‌ها سر در گم مي‌شوند و لذا واژه‌ها را از نظر معنايي پردازش مي‌کنند.

به هر صورت عملکرد آنان در مورد واژه‌هاي مشابه از نظر معنايي فقط کمي بدتر از عملکرد آنها در مورد واژه‎‌هاي غير مشابه از نظر معنايي بود.

رمزگرداني در حافظه کوتاه مدت عمدتا صوتي است. اما ممکن است برخي رمزگرداني‌هاي معنايي ثانوي نيز وجود داشته باشد. علاوه بر اين ما بعضي از اوقات اطلاعات را به صورت ديداري نيز رمزگرداني مي‌کنيم ولي به نظر مي‌رسد. رمزگرداني ديداري حتي زودگذرتر باشد (در حدود 5/1 ثانيه). رمزگرداني معنايي در مقايسه با رمزگرداني صوتي نيز بيشتر در معرض زوال قرار دارد.

به اين ترتيب، رمزگرداني اوليه عمدتا از نظر ماهيت صوتي است . اما ممکن است از ساير انواع رمزگرداني نيز در بعضي از شرايط استفاده شود.

در یکی دو دهه گذشته، عده‌ای پیشنهاد کردند که نباید حافظه کوتاه مدت را چیزی مشابه حافظه کش يا cache در کامپیوترها در نظر گرفت. یعنی اینکه آن‌ها را فقط جایی برای ذخیره‌ و بازیابی اطلاعات بدانیم.

اگر فرض کنیم حافظه کوتاه مدت علاوه بر نگهداری اطلاعات می‌توانند. با اطلاعات کار کنند و آنها را در کوتاه مدت پردازش هم بکنند، به مدل واقعی‌تر از مغز نزدیک می‌شویم.

می‌توانید فرض کنید در یک امتحان بزرگ با ده‌ها سوال شرکت کرده‌اید. و فقط یک برگه‌ بسیار کوچک سفید با مداد و پاک‌کن به شما داده‌اند. این برگه‌ چرک نویس که هم برای ثبت و هم برای محاسبات به کار می‌رود، استعاره‌ بهتری برای حافظه کوتاه مدت است.

 

عملکردهاي شناختي مغز: حافظه (قسمت 2)- رویا غندالی - باشگاه مغز و حافظه

عملکردهاي شناختي مغز: حافظه (قسمت 2)

ضعف حافظه کوتاه‌مدت چه نشانه‌هایي دارد؟

زمانی که فردی نمی‌تواند یک شماره تلفن و یا خبری را به خاطر بسپارد. و به سرعت اعداد و کلمات را فراموش می‌کند. حافظه کوتاه مدت او با مشکل مواجه است.

در مواقعی برای هر فردی شاید این موضوع پیش آمده باشد که مطلبی را به خاطر می‌سپارد. اما پس از لحظاتی سریعا آن را از یاد می‌برد و این اتفاق باعث می‌شود که فرد شدیدا ناراحت شود و خود را مواخذه کند. و یا اطرافیان او را به حواس پرتی متهم می‌کنند.

ضعف حافظه کوتاه مدت می‌تواند بسیار ناراحت کننده باشد. و تاثیرات اجتماعی بدی بر فرد بگذارد.‌ حافظه کاری یا کوتاه مدت، از فعال‌ترین بخش‌های حافظه است که بدون آن، هیچ چیزی در حافظه بلند مدت ثبت نخواهد شد. با اطلاع از عملکرد و همچنین روش‌های تقویت آن، می‌توان ذهن را پرورش داد و از ابتلا به اختلالات پیش آمده برای حافظه کاری نیز پیشگیری کرد.

پژوهش‌ها نشان مي‌دهند ظرفیت کوتاه مدت در حال حاضر طبق تحقیقات به عمل آمده از هفت رقم یا کلمه به چهار یا کمتر از آن تنزل کرده است. در عصر دیجیتال و زمانی که ابزاری جواب سوالات را برای افراد به سرعت پاسخ می‌دهد، دیگر مغز فعالیت و تلاشی از خود نشان نمی‌دهد و به‌طور معمول حافظه مطلبی را درون خود ذخیره نخواهد کرد.

استفاده زياد از دستگاه تلفن همراه و در کنار آن دسترسی به شبکه گسترده اینترنت یکی از راه‌های کاهش حافظه کوتاه مدت است.  دستگاه‌هاي ديجيتالي به عنوان حافظه همراهي هستند. که کار به خاطر سپردن بسياري از اطلاعات را بر عهده گرفتند. و اين باعث مي‌شود افراد کمتر از حافظه کوتاه مدت خود استفاده کنند و آن را فعال نگه دارند.

از دست دادن حافظه‌ کوتاه مدت عارضه‌ای است. که در آن فرد معمولاً چیزهایی را که اخیراً دیده، شنیده و یا انجام داده است فراموش می‌کند. وقتی مغز شما اطلاعات کوچکی را که اخیراً دریافت کرده پردازش و ذخیره می‌کند، به آن حافظه‌ کوتاه مدت می‌گویند.

هرچند از دست دادن حافظه‌ کوتاه مدت در پروسه‌ سالخوردگی امری اجتناب‌ناپذیر است. اما می‌تواند در اثر عوامل دیگری نیز به وجود بیاید مثلاً زوال عقل، آسیب به مغز و یا یک اختلال روانی از جمله عواملي هستند. که در تضعيف حافظه کوتاه مدت نقش دارند.

 

عملکردهاي شناختي مغز: حافظه (قسمت 2)- رویا غندالی - باشگاه مغز و حافظه

عملکردهاي شناختي مغز: حافظه (قسمت 2)

 

ادامه دارد …. .

اشتراک گذاری:

مطالب زیر را حتما مطالعه کنید

دیدگاهتان را بنویسید