وبلاگ

دلایل سقوط (زمین خوردن) در سالمندان

دلایل سقوط (زمین خوردن) در سالمندان:

سقوط یا زمین خوردن از شایع ترین و جدی ترین مشکلات دوره سالمندی است. زمین خوردن از جمله علل شایع مراجعه این گروه سنی به درمانگاه های سالمندان، اورژانس ها، بخش های پذیرش مراکز پزشکی و ارتوپدی است.

سقوط و زمین خوردن معمولا منجر به کاهش سطح عملکرد و نیاز بیشتر به مراقبت های پرستاری در سالمندان می شود و در بعضی از مواقع سالمندان را با خطر مرگ مواجه می سازد.

لازم به ذکر است که از هر 3 نفر سالمند یک نفر در هر سال دچار سقوط می شود اما کمتر از نیمی از این افراد توسط سیستم سلامت و بهداشت بررسی می شوند.

همچنین سقوط در سالمندان علل گوناگونی دارد و عوامل خطر زیادی نیز برای آن شناخته شده است که بسیاری از آن ها حتی با به کارگیری تغییرات ساده ای قابل پیشگیری یا درمان هستند.

سقوط سالمندان-رویا غندالی
                           

 

شیوع سقوط در سالمندان:

آمار مختلفی از زمین خوردن در سالمندان گزارش شده است. پس از 60 سالگی و با افزایش سن، میزان شیوع سقوط و شدت عوارض ناشی از آن بیشتر می شود.

به صورتی که در جمعیت بالای 65 سال، حدود حدود یک سوم سالمندان سالم که زندگی مستقلی دارند، حداقل سالی یک بار سقوط می کنند که نیمی از آنها در حین انجام فعالیت های روزمره در محل زندگی افراد اتفاق می افتد.

این میزان در سالمندان بستری در مراکز نگهداری یا بیمارستان ها به نصف کاهش می یابد.

نکته قابل توجه این است که سقوط تنها در سالمندان اهمیت ویژه ای ندارد، چرا که شیوع آن در بچه های کوچک و ورزشکاران بیشتر از سالمندان است.

اما احتمال زیاد آسیب رسیدن به سالمندان است که اهمیت این موضوع را دو چندان می کند.

البته علت آن، شیوع بیشتر مشکلات و بیماری های همراه دیگر در دوره سالمندی است.

این بیماری های همراه عبارتند از:

پوکی استخوان، افت عملکردهای فیزیولوژیک همچون کاهش زمان عمل و عکس العمل و کندی رفلکس ها و واکنش ها.

همه این ها موجب می شوند که حتی یک سقوط سطحی و خفیف در سالمندان، بالقوه خطرناک و مشکل ساز باشد.

به گونه ای که تقریبا نیمی از سالمندانی که سقوط می کنند احتمال آسیب دیدگی خواهند داشت.

افتادن و زمین خوردن علاوه بر آسیب های جسمی و فیزیکی، پیامدهای روانی و اجتماعی نیز دارد.

مشکلاتی مانند ترس از افتادن مجدد و اضطراب ناشی از آن، منجر به کاهش اعتماد به نفس سالمند برای راه رفتن مستقل می شود.

در نتیجه، موجب کاهش چشم گیر کارایی و عملکرد مستقل بیمار خواهد شد.

عوارض جدی تر سقوط مانند شکستگی ها به ویژه در نواحی ران یا مچ دست، زخم ها، نیاز به بستری، درمان، هزینه های اقتصادی زیادی برای فرد، خانواده و جامعه به دنبال دارد.

زمین خوردن احتمال بروز عوارض ناشی از بی حرکتی طولانی مدت چون از دست دادن آب بدن و زخم های بستر را افزایش می دهد.

تقریبا پنج درصد سالمندانی که سقوط می کنند نیاز به بستری در بیمارستان دارند.

سقوط علت 90 درصد شکستگی های مچ دست و لگن در سالمندان است.

در سالمندان 70 – 65 ساله، از هر دویست مورد سقوط، یکی منجر به شکستگی استخوان ران می شود و در سالمندان بالاتر از 85 سال، از هر 10 مورد یکی منجر به شکستگی استخوان ران می شود.

دلایل زمین خوردن سالمندان:

زمین خوردن سالمندان مسئله نسبتا شایعی است. سالمندان بی‌دلیل زمین نمی‌خورند و اگر به مشکلات طبی ایجادشده در دوران سالمندی توجه نشود، تجربه زمین خوردن در سالمندان تکرار خواهد شد و عوارض مختلفی برای فرد سالمند به وجود می آید و این یعنی یک زمین خوردن ساده، مشکلات بزرگ‌تری مثل شکستگی استخوان ایجاد می‌کند.

راه‌رفتن و تعادل هر انسانی وابسته به گوش‌ها، چشم‌ها، پاها و مغز افراد هستند.

فرایند طبیعی پیری، سالمندان را با خطر بیشتر زمین خوردن روبرو می کند.

زمین خوردن از جمله علل شایع و اغلب نادیده گرفته شده آسیب های دوران سالمندی هستند.

مشکلات بینایی عامل زمین خوردن:

مشکلات بینایی در دوران سالمندی که می‌تواند باعث بروز اختلالاتی در راه‌رفتن فرد مثل زمین خوردن یا حرکت‌های نابجا شود، 4 نوع هستند:

1-مشکل کنتراست

مشکل کنتراست یعنی اختلالی که در آن فرد نمی‌تواند رنگ‌ها و تصاویر نزدیک به هم را از یکدیگر تشخیص دهد و علت پیرچشمی است که در عدسی و شبکیه ایجاد می‌شود.

در این اختلال سالمندان بعد از 79- 65 سالگی نمی‌توانند به خوبی رنگ سبز تیره را از سبز روشن یا زرشکی را از رنگ قرمز تشخیص دهند.

مثلا ممکن است در و دیوار هر 2 به رنگ کرم باشد و سالمند متوجه نشود و هنگام عبور از در به دیوار برخورد کند یا اگر فرش روی پله با کف زمین رنگ مشابهی داشته باشد، متوجه شروع شدن پله نشود و زمین بخورد.

برای مواجهه مناسب با این مشکل باید محیط خانه را طوری طراحی کنید که رنگ‌های نزدیک کنار هم قرار نگیرند،

مثلا سیاه را کنار سفید قرار دهید.

2-مشکل تاری دید

مشکل تاری دید مشکلی است که در اثر افزایش سن ایجاد می‌شود.

در این اختلال، سطح قرنیه، عدسی و شبکیه به‌تدریج تحلیل می‌رود و کدر می‌شود.

این روند باعث کاهش بینایی در فرد خواهد ‌شد.

این افراد متوجه مکان اشیاء نمی‌شوند و همه چیز را مات می‌بینند.

این اختلال هم باعث برخورد فرد به اشیاء و در و دیوار می‌شود که در راه‌رفتن و انجام امور روزمره تاثیر می‌گذارد.

کدورت بینایی ممکن است به‌دلیل بیماری‌هایی مانند آب‌مروارید یا گلوکوم باشد.

با درمان بیماری یا کنترل آن تا حدود زیادی می‌توان مشکل بیمار را برطرف کرد و در بسیاری از مواقع مانع زمین خوردن فرد سالمند شد.

سقوط سالمندان-رویا غندالی
                       

3-مشکل نور

افراد در سالمندی دچار مشکل نور می شوند.

این یعنی نیاز به نور در سالمندان برای انجام کارهایی که قبلا می‌توانستند با نور کمتری انجام دهند، افزایش پیدا می کند. افراد سالمند 3 برابر افراد جوان به نور نیاز دارند.

به همین دلیل مشاهده می‌کنیم پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها معمولا سعی می‌کنند خانه را چراغانی کنند زیرا با نور کم نمی‌توانند خوب ببینند و خوب ندیدن باعث زمین خوردن می‌شود.

برای مواجهه مطلوب با این مشکل توصیه می‌شود وقتی یک فرد سالمند در خانه حضور دارد، حتما به این نکته که او به نور بیشتری نیاز دارد، توجه کنید و بگذارید چراغ‌ها روشن بماند.

4-مشکل تلفیقی

مشکل تلفیقی مشکلی است که در گوش و چشم سالمند به طور توامان ایجاد می‌شود.

سالمندانی که کاهش شنوایی دارند و در درک تصویر هم مشکل پیدا کرده‌اند، نمی‌توانند افراد را به خوبی بشناسند.

این افراد دچار عدم تعادل در شناخت افراد و محیط پیرامون خود می‌شوند.

اگر قبلا صدا را نمی‌شنیدند، با دیدن فرد او را می‌شناختند ولی با کاهش بینایی مشکل بدتر می‌شود.

برای مواجهه مطلوب با این مشکل توصیه می‌شود متخصص گوش و حلق و بینی و متخصص چشم‌پزشکی بیمار را به طور جداگانه ویزیت کنند.

گاهی تجویز سمعک و درمان خشکی چشم یا آب‌مروارید می‌تواند این مشکل را تا حدود زیادی برطرف کند.

مشکلات ارتوپدی عامل زمین خوردن:

ریشه‌های زمین خوردن افراد مسن را می‌توان در یک تقسیم‌بندی به 3 گروه‌ کلی زیر تقسیم کرد:

1-گروه اول: ریشه مغزی

حرکات بدن همه انسان‌ها از طریق مغز کنترل می‌شود. اگر این عضو در اثر بیماری‌هایی مانندتومور یا لرزش اندام و بیماری پارکینسون که در افراد مسن مشاهده می‌شود، دچار اختلال عملکردی شود، فرد نمی‌تواند تعادل بدنش را به خوبی حفظ کند.

افزایش سن و پیر شدن مغز باعث می‌شود رفلکس‌های مغزی هم کاهش یابد و سالمند نتواند به‌موقع در برابر موانع واکنش نشان دهد.

مثلا وقتی ما ناگهانی وارد یک چاله کوچک می‌شویم یا به یک برجستگی روی زمین برخورد می‌کنیم، به‌طور ناخودآگاه پاها جمع و بعضی از عضلات منقبض می‌شوند تا بدن بتواند با این تغییرات تعادل خود را حفظ کند، درحالی که این تغییر حالت در یک سالمند با تاخیر زیادی ایجاد می‌شود و باعث واژگون شدن سالمند خواهدشد.

بیمارانی که دچار سکته مغزی شده‌اند هم همین وضعیت را دارند؛

حرکاتشان بسیار کند است و رفلکس‌ها بسیار با تاخیر انجام می‌گیرد.

2-گروه دوم: ریشه نخاعی

احتمال تنگی کانال نخاعی با افزایش سن بیشتر می‌شود. در این مواقع فشار روی نخاع زیاد است.

چنین افرادی وقتی راه می‌روند، دچار سنگینی در لگن، ران و پاها می‌شوند و بعد از طی کردن 200-100 متر متوقف می‌شوند.

تنگی کانال مزمن به‌تدریج باعث ضعف عضلات اطراف لگن و ران می‌شود.

ضعف، قدرت عضلات و واکنش بدن را کاهش می‌دهد.

در واقع، سیستم عصبی که از نخاع می‌آید، مشکل دارد.

سقوط سالمندان-رویا غندالی
                           

3-گروه سوم: ریشه مفصلی

در این حالت، اندام تحتانی به هر دلیلی دچار کاهش دامنه حرکتی مفاصل می‌شود.

البته علت اصلی بروز این مشکل معمولا آرتروز است. وقتی مفصل حرکت کافی ندارد، وضعیتی به خود می‌گیرد تا دردش کمتر شود.

به همین دلیل است که اگر به پای افراد مسن نگاه کنیم، معمولا متوجه چرخش به داخل پا می‌شویم.

همین چرخش باعث فشار به مفاصل مجاور می‌شود و بیمار برای کم کردن فشار گاهی ممکن است بدن را به جلو پرت کند و اگر این کار را نکند، احتمال شکستن پا وجود دارد.

این افراد معمولا در سطوح صاف مشکلی ندارند ولی در سطوح ناهموار و شیب‌دار ضعف کاملا مشهود است.
درد مفصلی باعث می‌شود عضله کمتر منقبض شود.

کاهش انقباض عضله باعث ضعیف شدن و تحلیل رفتن آن می‌شود.

بیمارانی که کورتون یا بعضی از داروها را مصرف می‌کنند یا مشکلات هورمونی دارند هم دچار ضعف عضلات می‌شوند و استعداد بیشتری برای زمین خوردن دارند.

چه باید کرد؟

اختلال‌هایی که گفته شد، در سالمندان معمولا شایع‌تر از سایر گروه‌های سنی است؛

مثلا از هر 10 نفر 8 نفر دچار تنگی کانال نخاعی هستند و این مشکل‌شان تقریبا ماندگار است.

ورزش بیشترین تاثیر را در جلوگیری از درد دارد.

برای افرادی که دچار آرتروز شدید هستند که باعث کاهش‌ دامنه حرکتی‌شان شده هم ورزش مفید است.

توصیه این است تا آنجا که می‌توانید تحرک عضو را حفظ کنید.

بی‌تحرکی باعث ضعف عضلات می‌شود و عضلات همان رفلکس‌های باقیمانده را هم از دست می‌دهند، اما تحرک باید با میزان توانایی متعادل شود.
پیاده‌روی کنید ولی نه در سطح شیب‌دار.

حتما دقت کنید که چند دقیقه یا ساعت در روز برای پاها مفید است؟

اگر مثلا در 1 ساعت پیاده‌روی دچار درد می‌شوید، بهتر است فردای آن روز زمان را کاهش دهید.

حتی می‌توانید پیاده‌روی را تقسیم کنید؛

مثلا هر 150 متر چند دقیقه استراحت کنید.
استفاده از عصا بسیار کمک‌کننده است. گرچه سالمندان از نظر روانی و ظاهری نسبت به عصا گرفتن مقاومت می‌کنند ولی بهتر است به این وضعیت عادت کنند زیرا یک عصای بسیار کوچک باعث می‌شود خیلی فعال‌تر از قبل شوند و زمین نخورند.

سقوط سامندان-رویا غندالی
                                 

 

سالمندانی که شنا بلد هستند، از رفتن به استخر بیشتر منفعت می‌برند. گرچه راه‌رفتن در استخر هم مفید است ولی تاثیر شنا کردن را ندارد.

وجود مشکلات مختلف جسمی در سالمندان باعث می شود بدن آنها ضعیف و ناتوان شود و زمینه عدم تعادل، زمین خوردن و سقوط برای سالمندان به وجود آید.

در این شرایط مراقبت های پزشکی به منظور تقویت جسم سالمند و مراقبت های خانگی به منظور ایجاد محیطی امن و ایمن برای زندگی می تواند خطرات زمین خوردن را از سالمند دور کند.

سقوط سالمندان-رویا غندالی

این مقاله ادامه دارد.

اشتراک گذاری:

مطالب زیر را حتما مطالعه کنید

دیدگاهتان را بنویسید