عملکردهای شناختی مغز: حافظه (قسمت 5)

عملکردهای مغز

عملکردهای مغز : براي آنکه خاطرات گذشته دور و نزديک خود را حفظ کنيم، عکس‌ها و آلبوم عکس بهترين وسيله در اين زمينه هستند.

آلبوم‌ها زنده کننده نوستالوژي‌ها و خاطرات هستند و بخشي از اتفاقات و قصه‌ها که در زندگي هريک از ما رخ داده است، به وسيله عکس و آلبوم حفظ شده است.

عملکرد مغز | رویا غندالی

حافظه بلند مدت دقيقا مانند آلبوم عکس عمل و خاطرات زندگي‌مان را براي هميشه حفظ مي‌کند. اين نوع از  حافظه به ذخیره اطلاعات در طول یک دورۀ طولانی اشاره می‌کند. اگر می‌توانیم چیزی را به یاد آوریم که چند ساعت پیش یا چند دهه قبل اتفاق افتاده است، این اطلاعات به حافظه بلندمدت مربوط می‌شود.

حافظه بلند مدت در زندگي ما نقش مهمي دارد و ما را با تاريخ گذشته زندگي فردي و اجتماعي‌مان پيوند مي‌زند. اما چنانچه اين حافظه آسيب ببيند ما را دچار مشکلات زيادي مي‌کند. ادامه اين مقاله را در باشگاه مغز و حافظه مطالعه کنيد.

مدت و ظرفیت حافظه بلند مدت

اطلاعاتي که در حافظه بلند مدت ما نگهداري مي‌شوند، عمدتا در خارج از آگاهی ما قرار دارند اما در هنگام نیاز می‌توانند وارد حافظه فعال یا کوتاه مدت ما شوند تا از آنها استفاده کنیم.

بااین حال تمام خاطرات بلندمدت به‌ صورت برابر ایجاد نمی‌شوند. اطلاعاتی که اهمیت بیشتری دارد به یادآوری قوی‌تری منجر می‌شوند. می‌توانید معمولا رخدادهای مهمی نظیر روز عروسی یا تولد اولین فرزند خود را با شفافیت و جزییات بیشتری نسبت به خاطرات روزهای کم اهمیت‌تر به یاد بیاورید.

درحالی که برخی از خاطرات به سرعت به ذهن می‌آیند، برخی دیگر ضعیف‌تر بوده و به راهنمایی یا یادآور نیاز دارند تا بتوانیم آنها را به تمرکز خود وارد کنیم. خاطراتی که به‌‌طور مکرر به آنها دسترسی پیدا می‌شود نیز قوی‌تر و یادآوری آنها ساده‌تر می‌شود.

دسترسی به این خاطرات به‌طور مکرر شبکه‎های عصبی که اطلاعات در آنها کدگذاری می‌شود را تقویت می‌کند و باعث می‌شود که بازیابی اطلاعات ساده‌تر شود. ازطرف دیگر، خاطراتی که یادآوری نمی‌شوند اغلب می‌توانند تضعیف شوند یا اینکه با اطلاعات دیگر جایگزین شوند.

ازطریق فرایند تداعی و مرور، محتوای حافظه کوتاه مدت می‌تواند به حافظه بلندمدت تبدیل شود. درحالی که حافظه بلندمدت نیز مستعدِ فرایند فراموشی است، اما خاطرات بلندمدت می‌توانند به مدت چند روز تا چندین دهه حفظ شوند.

عواملی وجود دارند که می‌توانند بر مدت زمان باقی ماندن اطلاعات در حافظه بلندمدت تاثیر بگذارند. در وهله اول، روش کدگذاری خاطره می‌تواند نقش مهمی ایفا کند. اگر شما هنگام یک تجربه بسیار آگاه و هوشیار باشید، درآن صورت آن خاطره بسیار شفاف‌تر خواهد بود.

همچنين تعداد دفعاتی که شما به یک خاطره دسترسی پیدا می‌کنید نیز نقش مهمی در قدرت و طول مدت یک خاطره ایفا می‌کند. تعجب آور نیست که خاطراتی که مجبورید مرتب به یادآورید در همان اطراف می‌مانند و بسیار قوی‌تر می‌شوند. به همین دلیل است که تکرار اطلاعات به‌طور مرتب در حین درس خواندن باعث می‌شود در حین امتحان بهتر اطلاعات را به یاد بیاورید.

ضعف حافظه بلند مدت

از دست دادن حافظه بلند مدت می‌تواند به دلیل شرایط خاص پزشکی، ضربه به سر، مصرف الکل و استفاده طولانی مدت از برخی داروها صورت گیرد. از دست دادن تمام یا قسمتی از حافظه از نظر پزشکی به فراموشی اشاره دارد.

پیری اغلب با عدم توانایی در به یاد آوردن وقایع مربوط به گذشته‌ نزدیک و یا گذشته‌ دور در ارتباط است. برخي از افراد با پا به سن گذاشتن ممکن است در به خاطر آوردن وقایع و جزئیات کوچک دچار مشکل شوند؛ با این حال از دست دادن ناگهانی و یا دراماتیک حافظه به طور کلی با شرایط پزشکی خاصی همراه است.

فراموشی می‌تواند موقت یا دائم باشد. چنانچه فردی ناتوان از به یاد آوردن وقایعی باشد که اخیراً اتفاق افتاده است، اين نقص به عنوان از دست دادن حافظه‌ کوتاه مدت تشخیص داده می‌شود.

حافظه‌های بلند مدت جهت ذخیره‌ اطلاعات برای مدت زمانی طولانی در نظر گرفته می‌شوند. بعضی از اینها، وقایعی هستند که آگاهانه آن را به یاد می‌آوریم، در حالی که خاطرات دیگری وجود دارند که به طور ناخودآگاه آنها را به یاد می‌آوریم. این حافظه متشکل از اطلاعاتی است که تأثیر زیادی بر روی توانایی درک چیزها می‌گذارد.

این امر اساساً به دلیل محتوا و ارتباط معنادار آنها است که این خاطرات برای مدت زمان طولانی‌تری حفظ و ذخیره می‌شوند. اگرچه این خاطرات ممکن است با گذشت زمان شروع به محو شدن کنند اما از طرفي ديگر عوامل دیگری می‌تواند وجود داشته باشد که توانایی فرد در به یاد آوردن چنین خاطراتی را تحت تأثیر قرار دهند.

علائم از دست دادن حافظه‌ بلند مدت شامل ناتوانی در به خاطر آوردن چیزهای ضروری مانند معانی و مفاهیم کلمه و یا تاریخ‌های مهم می‌شوند. این افراد ممکن است در انجام فعاليت‌ها و کارهای عادی روزانه که بسیار با آن آشنا و مانوس بودند، دچار مشکل شوند.

عوامل مؤثر

حافظه بلند مدت از تعداد زیادی اطلاعات تشکیل شده است که برای مدت زمان بسیار طولانی ذخیره شده‌اند. وقایعی وجود دارند که برای تقریباً تمام عمر به صورت فعال در حافظه‌مان باقی می‌مانند. این خاطرات با توجه به اهمیت‌شان و یا از طریق تکرار و مرور ذهنی در انبار حافظه‌ بلند مدت قرار می‌گیرند.

ناتوانی فرد در به یاد آوردن چنین خاطراتی ممکن است به دلیل عوامل مختلفي باشد که عبارتند از:

عملکرد مغز | رویا غندالی

سالخوردگی

عملکردهای مغز : فعالیت ذهنی یادآوری آنچه آموخته‌ و یا تجربه کرده‌اید به فرایند پیچیده‌ای نسبت داده می‌شود. بخش‌های مختلف مغز در این فرایند نقش دارند. قشر مغز، آمیگدال و هیپوکامپوس یا هیپوکامپ قسمت‌هایی از مغز هستند که در این امر دخیلند.

ارتباط میان نورون‌ها یا سلول‌های عصبی نیز نقش حیاتی در حفظ حافظه ایفاء می‌کند. گاهی، کار مغز ممکن است با توجه به روند طبیعی پیری تحت تأثیر قرار گیرد. انتقال دهنده‌های عصبی و گیرنده‌های آنها ممکن است قادر به انجام وظایف خود به دلیل از دست دادن سلول‌های عصبی نباشند. در نتیجه، مغز ممکن است قادر نباشد اطلاعات را به درستی حفظ و یا بازیابی نماید.

زوال سلول‌های مغز می‌تواند مسبب ایجاد مشکل در به یاد آوردن وقایع گذشته در فرد باشد.

آسیب تروماتیک مغز

عملکردهای مغز : این مغز است که در آن فرایند اکتساب، تثبیت یا یکپارچه سازی و بازیابی اطلاعات انجام می‌گیرد. چنانچه هر یک از نواحی مغز به دلیل صدمه دیدگی دچار آسیب شوند، فرد ممکن است دچار فراموشی شود.

در حالی که فراموشی کوتاه مدت ممکن است با یک ضربه مغزی خفیف رخ دهد، با این حال، فردی که دچار آسیب جدی مغزی شده است ممکن است تحت تأثیر فراموشی دائمی قرار گیرد.

عوارض و شرایط پزشکی

عملکردهای مغز : بیماری‌های عصبی، بیماری‌هایی هستند که با از دست دادن تدریجی ساختار، عملکرد و یا حتی مرگ نورون‌ها ارتباط دارند. بیماری آلزایمر، بیماری هانتینگتون، فلج چندگانه، بیماری پارکینسون و انواع دمانس چند عارضه‌ای هستند که می‌توانند مسئول از دست دادن حافظه باشند.

شروع چنین وضعیت پزشکی ممکن است با فراموشی کوتاه مدت مشخص و قابل مشاهده باشد، اما با پیشرفت بیماری می‌تواند به فراموشی بلند مدت تبدیل شود. علاوه بر بیماری‌های عصبی، حتی عفونت مغزی، تومور مغزی یا صرع می‌توانند این وضعیت را ایجاد نمایند. داشتن استرس طولانی مدت نیز می‌تواند عامل مؤثر در این امر باشد.

سوء مصرف مواد

مصرف مواد مخدر یا اعتیاد به الکل نیز می‌توانند تأثیر منفی بر سلامت روان فرد داشته باشند. سوء مصرف مواد یکی از علل شایع فراموشی در جوانان است. استفاده از مواد مخدر می‌تواند عملکرد طبیعی انتقال دهنده‌های عصبی را مختل سازد.

استفاده طولانی مدت از برخی داروهای تجویزی نیز ممکن است با مشکلات مربوط به حافظه در ارتباط باشد. برخی مطالعات نشان می‌دهند که استفاده از استاتین‌ها می‌تواند موجب ایجاد مشکلات مربوط به حافظه شود.
فردی که تحت تأثیر از دست دادن حافظه‌ بلند مدت قرار گرفته باشد، بایستی به دنبال کمک‌های پزشکی باشد. هنگامی که علت زمینه‌ای و دخیل در این امر تشخیص داده شد، پزشکان عموماً دارو درمانی را توصیه می‌نمایند.

فرد همچنین می‌تواند ورزش‌های خاصی را به جهت بهبود حافظه انجام دهد. علاوه بر آن فرد  باید از یک رژیم غذایی سالم پیروی کرده و از خواب کافی برخوردار باشد.

در هر حال افرادي که دچار نقص و مشکل در انواع حافظه خود هستند بايد با مشورت گرفتن از پزشک متخصص به رفع و درمان اين نقص و مشکل بپردازد. بي‌توجهي به برخي مشکلات در حافظه به‌ويژه حافظه بلند مدت مي‌تواند عوارض جبران ناپذيري را براي فرد ايجاد کند.

hopkinsmedicine

اشتراک گذاری:

مطالب زیر را حتما مطالعه کنید

دیدگاهتان را بنویسید