عملکردهای شناختی مغز: حافظه (قسمت 6)

عملکردهای شناختی مغز: انسان به دليل داشتن حافظه است که هويت پيدا مي‌کند. اگر حافظه انسان بسيار ضعيف بود و چيزي در خاطرش نمي‌ماند نمي‌توانست تاريخ زندگي خود و جامعه‌اش را بسازد. فرهنگ مربوط به انسان است چون حافظه دارد و تمام امور زندگي در خاطرش مي‌ماند. دنياي انساني بدون حافظه را تصور کنيد، حتما دنيايي وحشتناک و پر از هرج و مرج خواهد بود. با دانستنيهاي ديگر درباره حافظه باشگاه مغز و حافظه را دنبال کنيد.

عملکردهاي شناختي مغز | رویا غندالی

حافظه بلند مدت کجاست و چرا مهم است؟

هیپوکامپ مسیری است که از طریق آن اطلاعات از حافظه‌ کوتاه مدت به حافظه‌ بلند مدت گذر می‌کند. هیپوکامپ بخشی از کورتکس (غشاء مغز) است که چون شکل دم خمیده‌ یک اسب دریایی است چنین نامگذاری شده است.

هر اطلاعاتی که در مناطق حسی مختلف کورتکس رمزگشایی می‌شود، در هیپوکامپ پیوندسازی می‌شود که بعدا آن‌ها را به مناطق مختص به خودشان بازهدایت می‌کند. همچنین می‌توان آن را به عنوان مرکز مرتب سازی اطلاعات تعریف کرد که اطلاعات جدید با اطلاعات قبلا ثبت شده در هم می‌آمیزند.

هر زمان رویدادی را از سر می‌گذرانید، اطلاعات جدید را به خاطر می‌آورید یا با استفاده از فنون حفظی همان‌ها را تکرار می‌کنید، در واقع آن رويداد يا مجموعه اطلاعات را مرتبا از درون هیپوکامپ هدایت می‌کنید.

هیپوکامپ قادر است ارتباطات میان تمام ترکیبات جدید را تا زمانی که دیگر نیازی به تقویت آن‌ها نباشید قوت ببخشد. تا آن زمان، کورتکس توانایی ارتباط دادن این عناصر را به طور مستقل برای ساختن آن چیزی که به «حافظه» معروف است، ایجاد کرده است.

با وجود این، کورتکس و هیپوکامپ تنها ترکیب‌هایی نیستند که حافظه‌ بلند مدت را تقویت می‌کنند و همین‌طور توانایی‌های متفاوت آن را در مغز.

در حالی که حافظه بلند مدت از مدت زمان و توانایی بی حد و مرزی برخوردار است، اما خاطرات ذخيره شده در حافظه بلند مدت حساس و مستعد تغییر، منحرف شدن، و اطلاعات نادرست هستند.

حافظه پروسه پیچیده‌ای از فعالیت‌های متفاوت در مغز است. قبل از اینکه ببینیم چه کارهای ديگري برای بهبود حافظه‌مان انجام دهیم خوب است مقداری در مورد شکل‌گیری حافظه بدانیم.

حافظه را خلق کنید

مغز ما سیگنال‌هایی با یک الگوی خاص در رابطه با وقایعی که تجربه می‌کنیم می‌فرستد و بین نورون‌های ما ارتباطی به وجود می‌آورد که سیناپس نامیده می‌شود.

کلمه سيناپس از کلمات یونانی syn به معناي با هم بودن و haptein  به معناي بستن می‌آید. در سیستم عصبی، سیناپس ساختاری است که به یک نورون اجازه می‌دهد که سیگنال الکتریکی یا شیمیایی را به یک نورون دیگر منتقل کند.

نورون‌ها برای انتقال سیگنال‌ها به سلول‌های هدف تخصص یافته‌اند و سیناپس مکانی است که این کار  يعني انتقال سیگنال در آن‌جا انجام می‌گیرد. در واقع مغز با انتقال اين سيگنال‌ها از طريق سيناپس‌هاي ايجاد شده مي‌تواند عملکرد حافظه را در انسان شکل دهد.

تقویت حافظه از راه تثبیت حافظه

در این قسمت اگرهیچ کار دیگری نکنید حافظه به زودی پاک خواهد شد. تثبیت روند سپردن چیزی به حافظه بلند مدت است که بتوان آن را بعدها هم به یاد آورد. قسمت اعظم این روند وقتی که خوابیم اتفاق می‌افتد، مغز ما در زمان خواب همان الگوی فعالیت مغزی را بازسازی و سیناپس‌هایی که در طول روز به وجود آمده بود را تقویت می‌کند.

  بازیابی حافظه

بازیابی فکری است که ما هنگام صحبت در باره خاطرات‌مان یا از بین رفتن آن می‌کنیم. به یاد آوردن یک خاطره آسان‌تر می‌شود اگر در طول زمان آن خاطره را قوی‌تر کنیم و هر بار که ما آن را بازیابی می‌کنیم همان الگوی فعالیت مغزی رخ مي‌دهد و ارتباط را قوی‌تر می‌کند.

این حقیقت که با بالا رفتن سن حافظه از بین می‌رود دلیل نمی‌شود که نتوانیم روند از بین رفتنش را کندتر کنیم. تحقیقات نشان می‌دهند ما می‌توانیم حافظه‌مان را تا جای ممکن نگه داریم، اجازه بدهید نگاهی به این راه‌های علمی بیندازیم.

1- تفکر و تعمق کنید تا حافظه فعال‌تان بهتر شود.

حافظه فعال تقریبا شبیه دفترچه یادداشت مغز شماست، جایی که اطلاعات جدید موقتا نگهداری می‌شوند.  هنگامی که نام کسی یا آدرسی که می‌خواهید بروید را می‌شنوید این اطلاعات را در حافظه فعال‌تان نگه می‌دارید تا اینکه کارتان با این اطلاعات تمام شود.

اگر این اطلاعات بیشتر از این برای‌تان استفاده‌ای نداشته باشد مغزتان اجازه می‌دهد به کل پاک شوند. اما اگر استفاده داشته باشند، به حافظه بلند مدت سپرده می‌شوند. آنجا می‌توانند تقویت شده و بعدا به یاد آورده شوند. حافظه بلند مدت مانند انبار بزرگي است که مي‌تواند انواع اطلاعات را در خود ذخيره کند. دقيقا مانند همان انباري که انواع کالا را در خود ذخيره و نگهداري مي‌کند.

 

2- مديتيشن انجام دهيد.

حافظه فعال چیزی است که هر روز استفاده می‌کنیم، پس اگر قوی‌تر باشد، زندگی روزانه ما را خیلی راحت‌تر می‌کند. در اکثر بالغین این حافظه در حدود حداکثر 7 مورد را می‌تواند در خود نگه دارد. اگر شما از ظرفیت حداکثری حافظه‌تان به طور کامل استفاده نمی‌کنید مدیتیشن می‌تواند آن را تقویت کند.

تحقیقات نشان داده است که شرکت‌کنندگانی که قبلا هیچ تجربه‌ای در مدیتیشن تمرکز حواس نداشتند، تنها در 8 هفته توانستند حافظه فعال‌شان را بهبود ببخشند. مدیتیشن با قدرت خود به ما کمک می‌کند تمرکز کنیم، همچنین پس از 2 هفته اثرات مثبت اثبات شده‌ای روی نمرات آزمون‌های استاندارد و حافظه فعال داشته است.

آیا می دانید چرا مدیتیشین برای حافظه مفید است؟

مدیتیشن برای حافظه | رویا غندالی

درطول مدیتیشن مغز شما در پردازش اطلاعات مانند حالت عادی فعال نیست. بنابراین در این زمان استراحت کوتاهی به مغز شما داده می شود که ذهن خود را خالی کنید. در این حالت نه تنها استرس کمتری را احساس خواهید کرد بلکه چیزهای بیشتری هم به یاد می آورید.

3- کامل بودن را تمرین کنید.

وقتی مهد کودک می‌رفتید، «الف، ب، پ، … » حفظ نمی‌کردید؟ اگر می‌کردید و هنوز آن‌ها را به یاد دارید، یعنی برای آنکه هر اطلاعاتی را در حافظه بلند مدت خود ثبت کنید به پردازش و تمرین آن‌ها نیاز دارید.

مهم نیست چه چیزی می‌خواهید یاد بگیرید – فوتبال، پیانو، یا به یاد آوردن زادروز دوستان‌تان. می‌توانید فقط با تمرین کردن اطلاعاتی که از قبل دارید به صورت مکرر، آن‌ها را به خاطر بسپارید. وقتی آهنگی را بارها  و بارها می‌خوانید، وقتی پشت پیانو نشسته‌اید و کلیدهایی را می‌زنید، یا وقتی توپی نیست اما با یک چیزی سر راه برگشتن به خانه فوتبال بازی می‌کنید، در واقع در حال تکرار کردن هستید.

هر اطلاعاتی که پردازش و تمرین می‌کنید در حافظه‌ بلندمدت‌تان ثبت خواهد شد چون تمرین کردن مسیرهای عصبی واقع در مغزتان را تقویت می‌کند و ارتباط و سيناپس بيشتري بين سلول‌هاي مغزي صورت مي‌گيرد.

4- هر از گاهی جزئیات را یادآوری کنید و به خاطر بیاورید.

دانشمندان توانستند سلول‌های دقیقی را که بعضی خاطرات مشخص در آن‌ها ذخیره می‌شوند با استفاده از مغز یک موش به عنوان نمونه‌ آزمایش کشف کنند. پیش از انجام این تحقیق، انگاره چنین بود که حافظه‌ کوتاه مدت در هیپوکامپ درست می‌شود در حالی‌که حافظه‌ بلند مدت بعدا  تشکیل می‌شود. اما، تحقیقات جدید بر روی موش‌ها نشان داد که هر دو شکل از حافظه همزمان تشکیل می‌شوند.

هرچند اطلاعات حافظه‌ بلند مدت در قشر جلوی مغز اتفاق می‌افتد و با چیزی آغاز می‌شود که «رد عصبی خاموش» نامیده می‌شود.  اين رد عصبي بلافاصله قابل دسترسی نیست، ظرف چند هفته به تکامل می‌رسد. شما می‌توانید این پروسه را با به یاد آوردن رویداد یا یادآوری جزئیات از طریق تمرین تقویت کنید.

5- تمرین یادداشت برداری کنید.

اثبات شده است که يادداشت کردن راه دیگری برای تثبیت اطلاعات و حقایق در حافظه بلند مدت است. شما می‌توانید رویدادهای روزانه یا رویدادهای فعلی و نقاط عطف حرفه‌، کسب و کار یا رابطه‌ خود را با نوشتن یا ترسیم آن‌ها در دفترچه‌ یادداشت‌تان به خاطر بسپارید و به یاد بیاورید.

طرح آن را بکشید، بنویسیدش، بخوانیدش، طراحی اش کنید و به اشتراک بگذارید. ترسیم تجارب به ما کمک می‌کند آن لحظه را در آینده به خاطر بیاوریم.

6- از ابزارها و دستگاه‌های هوشمند عاقلانه استفاده کنید.

ابزارک‌های هوشمند می‌توانند راهی هیجان انگیز برای تقویت حافظه باشد. می‌توانید از یادآورها، یادداشت‌های استیکری و زنگ هشدار برای خالی کردن بخشی از فضای ذهنی‌تان استفاده کنید.

اگر همیشه به فراموش نکردن فکر می‌کنید تا برای یک ارائه موسیقی آماده شوید، پس از بیشینه‌سازی قدرت حافظه‌تان استفاده نمی‌کنید. می‌توانید این کار را به عهده‌ یادآورها یا آلارم‌ها بگذارید.

همچنین عکس گرفتن از رویدادها یا اطلاعات راهی عالی برای حفظ اطلاعات در حافظه‌ بلند مدت است. اما، باید در این زمینه احتیاط کرد چون در مطالعه‌ای اخیرا کشف شده است کسانی که تمرکز بسیار زیادی بر جنبه‌های بصری دارند موفق نمی‌شوند اطلاعات واقعی به اشتراک گذاشته شده را به یاد بیاورند.

7- از خودتان تست بگیرید.

آزمایش مدرکی بر یادگیری است. بهترین وسیله برای بررسی اینکه آیا چیزی را یاد گرفته‌اید یا نه تست کردن خودتان است.

ارزشیابی کمک می‌کند دانش‌تان را اندازه بگیرید و به جنبه‌هایی از کار و زندگی‌تان که نیازمند تمرکز و توجه بیشتر است پی ببرید. همچنین به شما کمک می‌کند آنچه را یاد گرفته اید به خاطر بیاورید.

8- همواره ياد بگيريد.

همواره سعي کنيد مطالب جديد ياد بگيريد و يا آموزش‌هاي قديمي را به روز کنيد و از روش‌هاي جديد بهره‌مند شويد. يادگيري حتي در سنين سالمندي موجب مي‌شود که حافظه افراد تقويت شود و در کارها و عملکردهاي روزانه بهتر اقدام کنند. از طرفي ديگر وقتي شما همواره در حال يادگيري، تمرين و تکرار هستيد، حافظه و ساختا مغز شما خيلي کمتر دچار آسيب يا نقص و کهولت مي‌شود.

انواع حافظه و از جمله حافظه‌ بلند مدت نقشی حیاتی در زندگی ما ایفا می‌کند. به ما کمک می‌کند پایه‌ای محکم برای حافظه و اطلاعات بسازیم که ما را قادر می‌سازد زندگی پر ثمری داشته باشیم. در حالی که می‌توان آن را به فایل‌های روی یک کامپیوتر تشبیه کرد، مطالعات نشان داده‌اند که حافظه‌ بلند مدت گرچه سرسخت است اما اگر بهبود داده نشود می‌تواند دچار خطا و اشتباه بشود.

با حافظه قوي قدرتمندتر زندگي کنيد.

 

اشتراک گذاری:

مطالب زیر را حتما مطالعه کنید

دیدگاهتان را بنویسید